Δύσκολοι καιροί για το «θετικό παράδοξο»

kathimerini

Ανδρέας Δρυμιώτης

Την Κυριακή 28 Δεκεμβρίου 2025, ο Αλέξης Παπαχελάς έγραψε στη στήλη του ένα ομότιτλο εξαιρετικό κείμενο 502 λέξεων. Το διάβασα και το ξαναδιάβασα. Κτυπάει καμπάνες –και όχι καμπανάκια– κινδύνων που πρέπει να μας προβληματίσουν πολύ. Θα σας δώσω αποσπάσματα, σαν εισαγωγή, για να πω στη συνέχεια τις δικές μου σκέψεις.

«Γίναμε για λίγο μια πολιτικά βαρετή χώρα μέσα σε έναν ωκεανό γενικευμένης παλαβωμάρας και μας φαίνεται παράξενο. Είναι άλλωστε μία από τις σπάνιες φορές που το “ελληνικό παράδοξο” λειτουργεί αντίστροφα σε σχέση με την υπόλοιπη Δύση.

Αναρωτιούνται κάποιοι, “μα ποιος ψηφίζει τη Ζωή;”, ή “μα είναι δυνατόν να πάει τόσο ψηλά η Καρυστιανού;”. Ξεχνούν προφανώς τι συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο. […]»

Στο σημείο αυτό αναφέρει τις αυθαιρεσίες του Tραμπ ο οποίος γράφει χαρακτηρισμούς κάτω από τα πορτρέτα των προκατόχων του και άλλαξε το όνομα του Kennedy Center, σε Trump-Kennedy Center κ.ά.

«Όταν οι κανόνες της πολιτικής και της αποδεκτής συμπεριφοράς καταρρέουν με πάταγο παγκοσμίως, το απίθανο γίνεται εξαιρετικά πιθανό και εδώ. […]

Δεν είναι βέβαιο ότι οι ράγες πάνω στις οποίες μας έβαλε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής για να αποφύγουμε τους εκτροχιασμούς είναι το ίδιο ανθεκτικές σε σύγκριση με παλαιότερες εποχές. Οι δύο βασικοί πυλώνες “ασφάλειας” δεν είναι τόσο δεδομένοι ή στιβαροί.

Προς το παρόν, πάντως, έξω μας βλέπουν σαν ένα θετικό παράδοξο. Το αν θα θελήσουμε να τους διαψεύσουμε και να μπούμε σε νέες περιπέτειες θα φανεί μέσα στο 2026. Το πρόβλημα, βλέπετε, είναι ότι κατέρρευσε μαζί με τα άλλα και η βεβαιότητα που δημιουργούσε ο παραδοσιακός δικομματισμός στη μεταπολιτευτική περίοδο. Υποψήφιοι για να εκφράσουν τον θυμό και την απογοήτευση υπάρχουν πολλοί, υποψήφιοι που πείθουν ότι μπορούν να κυβερνήσουν, ελάχιστοι.

[…] Η ευθύνη είναι μεγάλη, κυρίως για τους κυβερνώντες που πρέπει να αποδείξουν μέσα σε δύσκολες συνθήκες ότι ακούν την κοινωνία και ότι δεν επαναπαύονται στο επιχείρημα “μα βλέπετε κανέναν άλλον που μπορεί να σας κυβερνήσει;”. Η πρόσφατη εμπειρία, και όχι μόνο η ελληνική, δείχνει ότι ενίοτε οι κοινωνίες απαντούν σε αυτό το δίλημμα με τρόπο μη ορθολογικό» (σημ. Τα έντονα στοιχεία είναι δική μου παρέμβαση).

Ο Αλέξης Παπαχελάς, με το δικό του μοναδικό στυλ («το λακωνίζειν εστί φιλοσοφείν»), περιγράφει την κατάσταση στην Ελλάδα και παρά το γεγονός ότι δεν έχουμε πλησιάσει τις εξωφρενικές πράξεις του Tραμπ, εντούτοις κινδυνεύουμε να παρασυρθούμε σε μη ορθολογικές λύσεις, βασιζόμενοι μόνο στο θυμικό μας! Σχετικά με τον Tραμπ, για συμπλήρωμα θα πρόσθετα την αρπαγή του Mαδούρο, το γκρέμισμα της δυτικής πτέρυγας του Λευκού Οίκου για να κάνει αίθουσα χορού, την πρόθεσή του να προσαρτήσει τη Γροιλανδία και να καταλάβει τη Διώρυγα του Παναμά και άλλα πολλά. Αυτό το σύνδρομο φαίνεται ότι βαράει τους ηγέτες από αρχαιοτάτων χρόνων. Για παράδειγμα, λέγεται ότι ο Καλιγούλας ήθελε να ανακηρύξει το άλογό του σε Υπατο και Συγκλητικό!

Είναι γεγονός ότι ακόμη δεν φτάσαμε στην παλαβωμάρα που περιγράφει ο Αλέξης. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν ζούμε και εμείς μια άλλου είδους παλαβωμάρα που εκδηλώνεται με διάφορους πρωτότυπους τρόπους. Θα απαριθμήσω ορισμένα γεγονότα που μου έχουν κάνει μεγάλη εντύπωση και δυστυχώς τεκμηριώνουν ότι έχουμε και εμείς τις δικές μας «παλαβωμάρες», οι οποίες ευτυχώς δεν έχουν φτάσει στα επίπεδα του Tραμπ και του Καλιγούλα. Εντούτοις έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί τεκμηριώνουν την πολυπλοκότητα του ανθρώπινου εγκεφάλου. Τα παραθέτω χωρίς καμία αξιολογική σειρά γιατί καλύπτουν διαφορετικές κλίμακες που δεν είναι συμβατές μεταξύ τους.

Ο γνωστός και μη εξαιρετέος Γιάνης (με ένα ν) δήλωσε «on camera» ότι δοκίμασε «ecstasy» και για 48 ώρες ήταν πολύ high, μάλιστα χόρευε για 16 ώρες συνεχώς, αλλά μετά ξύπνησε με φοβερό πονοκέφαλο. Ακόμη, μας είπε ότι προτιμά το «χόρτο» αλλά δεν το βρίσκει. Αυτός ο άνθρωπος πήρε 142.000 σταυρούς και μαζί με τον Τσίπρα προσπάθησαν να πάνε τη χώρα στα τάρταρα, με την επιστροφή στη δραχμή. Αν θέλετε να πάρετε μια γεύση για τα υποτιμημένα νομίσματα, ένα παράδειγμα θα σας πείσει. Στο Ιράν το 1978, με 1 αμερικανικό δολάριο έπαιρνες 70 ιρανικά Rials. Το 2015 στην ελεύθερη αγορά με 1 αμερικανικό δολάριο έπαιρνες 300.000 ιρανικά Rials και το 2025 παίρνεις 1.400.000 Rials! Δεν διάλεξα τα χρόνια τυχαία, αλλά για να τεκμηριώσω τι μπορεί να συμβεί μέσα σε μία μόνο δεκαετία. Αξίζει να τονισθεί ότι αυτά συμβαίνουν σε μια χώρα που παράγει και εξάγει πετρέλαιο που η τιμή του καθορίζεται διεθνώς. Φανταστείτε τι θα συνέβαινε στην Ελλάδα. Θεέ μου, από πού γλιτώσαμε!

Από το ΠΑΣΟΚ έχουμε διάφορους να ισχυρίζονται ότι τα σημερινά ποσοστά αποτελούν χαμηλή αφετηρία και ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο υπάρχει μεγάλο περιθώριο ανόδου. Ακόμη ότι ο Ανδρουλάκης έχει μεγάλες προοπτικές/δυναμική σε βάθος χρόνου. Θα το πω με απλά λόγια. Είναι σαν να ισχυριζόμαστε ότι ένα παιδί που στις εξετάσεις πήρε 3 στα 20, ξεκινάει από «χαμηλή αφετηρία» και γι’ αυτό έχει «μεγάλο περιθώριο ανόδου!» Λίγο δύσκολο μου φαίνεται. Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται δημοσκοπικά 17 ποσοστιαίες μονάδες πίσω από τη ΝΔ, αλλά διακηρύσσει ότι θα είναι πρώτο κόμμα στις επόμενες εκλογές. Ο δε κραταιός Νικόλαος, ο οποίος το 2023 με την Απλή Αναλογική προέβλεπε ότι θα έχουμε «πρωθυπουργό με ευρωπαϊκή εμπειρία», φαίνεται ότι δεν έμαθε να είναι πιο συγκρατημένος, ειδικά όταν στην καταλληλότητα για Πρωθυπουργός, οι μισοί που λένε ότι θα ψηφίσουν ΠΑΣΟΚ δεν τον εγκρίνουν.

Έχουμε όμως και τον Δήμαρχο Αθηναίων, ο οποίος προεκλογικά δεσμεύτηκε ότι θα φυτεύει 5.000 δέντρα τον χρόνο ώστε να ρίξει τη θερμοκρασία της Αθήνας κατά 5 βαθμούς Κελσίου. Καθηγητής είναι, αλλά δεν ξέρω τι λογαριασμούς έκανε. Πάντως στο Μεντεγίν της Κολομβίας, μια πόλη με πληθυσμό 2,5 εκατ. κατοίκων, δηλαδή πολύ μικρότερη από την Αθήνα, όπου στο διάστημα 2006-2013 φύτεψαν 880.000 δέντρα και 2,5 εκατ. φυτά, η θερμοκρασία έπεσε μόλις 2 βαθμούς! Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι και διερωτώμαι, μήπως μας αρέσει να μας δουλεύουν;

Ένας άλλος καθηγητής, ο Νίκος Μαραντζίδης, μας εξέπληξε με την ακόλουθη δήλωση: «Ο Τσίπρας θα ηττηθεί όσες φορές χρειάζεται μέχρι να κερδίσει γιατί είναι η προοπτική και η ελπίδα». Ομολογώ ότι η δήλωση ξεπερνάει τη λογική μου. Ο Τσίπρας έχει χάσει Ευρωεκλογές, δύο Εκλογές για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τρεις συνεχόμενες Εθνικές Εκλογές με συνεχώς μειούμενα ποσοστά και γι’ αυτό παραιτήθηκε. Πώς θα ανακάμψει; Άγνωστο. Υπάρχει όμως και μια μικρή λεπτομέρεια. Για να χάνεις συνεχώς πρέπει να βρίσκεις και χρηματοδότες. Δεν γνωρίζω πολλούς (μάλλον κανένα) που συνεχώς θα βάζουν λεφτά σε ένα βαρέλι δίχως πάτο. «Δεῖ δὲ χρημάτων, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι.»

Ο Νίκος Νικολόπουλος, για πολλά χρόνια βουλευτής της ΝΔ, και υφυπουργός για 20 μόνο μέρες στη συγκυβέρνηση ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ το 2012, στη συνέχεια ανεξάρτητος βουλευτής, μας ενημέρωσε ότι ομάδα δικηγόρων απέστειλε επιστολή στον μεγάλο ηγέτη Πούτιν, με την οποία του ζητούν να χρησιμοποιήσει τους δορυφόρους του για να εντοπίσουν το φόρτωμα του ξυλόλιου στην εμπορική αμαξοστοιχία των Τεμπών. Δεν είναι κανένας τυχαίος ο Νικολόπουλος, γνωστός και ως «ω γέροντα την ευχή σου». Ιδρυσε δικό του κόμμα, το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα Ελλάδας, με το οποίο πάτωσε σε εκλογές, ακούγεται ότι θα μετέχει σε άλλο κόμμα υπό ίδρυση, αλλά τώρα καλεί τον Πούτιν να μας λύσει τα δικά μας προβλήματα. Ελεος!

Από σεβασμό προς το πένθος της, άφησα για το τέλος τις δηλώσεις της χαροκαμένης μάνας των Τεμπών. Είπε: «Θα ιδρύσουμε το κίνημα στη σωστή στιγμή, με “σημαία” τη δήμευση περιουσιών διεφθαρμένων πολιτικών». Εξαιρετική η «σημαία», αλλά πρέπει να μας πει πώς θα βρούμε τους διεφθαρμένους πολιτικούς. Στο παρελθόν βρήκαμε έναν, τον Άκη, και του δημεύσαμε την περιουσία.

Η ιδέα μου θύμισε τον μύθο του Αισώπου: «Μύες βουλευόμενοι». Σύμφωνα με τον μύθο, κάποτε οι ποντικοί έκαναν συμβούλιο για το πώς θα ζουν πιο ασφαλείς από τη γάτα που τους αποδεκάτιζε. Ένας είπε πως βρήκε τον τρόπο: πρότεινε να της κρεμάσουν ένα κουδούνι στον λαιμό, ώστε να προαναγγέλλεται η άφιξή της και ο κίνδυνος. Όλοι επαίνεσαν την ιδέα. Όταν όμως κάποιος ρώτησε: «Και ποιος θα κρεμάσει το κουδούνι;», κανείς δεν απάντησε.

Υποψήφιοι για να εκφράσουν τον θυμό και την απογοήτευση υπάρχουν πολλοί, υποψήφιοι που πείθουν ότι μπορούν να κυβερνήσουν, ελάχιστοι.

Για να μην ξεχνάμε τις ρίζες μας, σας παραθέτω το συμπέρασμα του μύθου σε ωραία Αρχαία Ελληνικά: «Μῦθος δηλοῖ ὅτι ῥᾴδιον ἐστὶ βουλεύσασθαι τὰ συμφέροντα, χαλεπὸν δὲ ποιῆσαι».

*Ο κ. Ανδρέας Γ. Δρυμιώτης είναι σύμβουλος επιχειρήσεων.