Ο αγώνας για τα μάρμαρα

kathimerini.gr

Τάκης Θεοδωρόπουλος

Όσοι προσπαθείτε να θυμηθείτε πώς λέγεται ο σημερινός πρωθυπουργός της Αγγλίας, σας πληροφορώ ότι έπειτα από πρόχειρη έρευνα στο Διαδίκτυο ανακάλυψα πως λέγεται Άντι Μπέρναμ. Κατά τα λοιπά αντιλαμβάνομαι το κενό της μνήμης, αφού πρόκειται για τον έβδομο πρωθυπουργό της τελευταίας δεκαετίας. Η διαδοχή των ονομάτων μαζί με τη σημασία του έργου που άφησε ο καθένας απ’ αυτούς μοιάζει όντως με συλλογή από άχρηστες πληροφορίες. Ο περί ού ο λόγος πριν γίνει πρωθυπουργός διετέλεσε δήμαρχος του Μάντσεστερ. Ως δήμαρχος του Μάντσεστερ δε, απέκτησε κάποια φήμη στη χώρα μας επειδή εμφανίστηκε ως διαπρύσιος υποστηρικτής της επιστροφής των μαρμάρων του Παρθενώνα. Κάτι σαν τον λόρδο Βύρωνα χωρίς την ποιητική του μεγαλοφυΐα, το ακριβώς αντίθετο με τον ακατονόμαστο Έλγιν. Πριν λοιπόν τον μετακομίσουν στην πρωθυπουργική κατοικία από το δημαρχιακό μέγαρο, ο κ. Μπέρναμ υποστήριζε ότι τα μάρμαρα πρέπει να επιστραφούν στην Ελλάδα και να αλλάξει η νομοθεσία που εμπόδιζε τη μεταφορά τους. Η μετακόμισή του στην Ντάουνινγκ Στριτ είχε προκαλέσει εύλογη προσμονή στους Έλληνες διαπραγματευτές. Ας μην ξεχνάμε ότι πριν από μερικά χρόνια ένας άλλος πρωθυπουργός, ο πέμπτος ή ο έκτος της δεκαετίας, είχε ακυρώσει τη συνάντησή του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη επειδή ντρεπόταν να τον αντικρίσει κατάματα και να αρνηθεί για μια ακόμη φορά να παραδώσει τα κλοπιμαία.

Η αλήθεια είναι ότι δεν θυμάμαι πότε το ζήτημα προήχθη σε επίπεδο πρωθυπουργών. Πριν γίνει δηλαδή η υφαλοκρηπίδα που μας χωρίζει από τους Άγγλους. Αναρωτιέμαι δε μήπως το δράμα είχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον στη ρομαντική του εποχή, τότε που η Μελίνα δάκρυζε στην αίθουσα του Βρετανικού Μουσείου και φωτογραφιζόταν με το φουλάρι Ερμές μπροστά στο μνημείο – βλ. σταθμό του μετρό Ακρόπολη. Τότε ξέραμε ότι δεν πρόκειται να μας τα δώσουν, όμως απολαμβάναμε τόσο τη φασαρία που κάναμε, που δεν μας ενδιέφερε καν αν θα μας τα δώσουν. Εξάλλου οι περισσότεροι εξ ημών δεν ήξεραν καν περί τίνος πρόκειται – μεταξύ μας παρακαλώ, μη βγει παραέξω. Τώρα με τους πρωθυπουργούς δεν έχουμε ούτε δάκρυα ούτε φωνές σαν της Κλυταιμνήστρας στην Επίδαυρο. Απλώς δηλώσεις συγκρατημένης αισιοδοξίας, του τύπου «είμαστε κοντά, αλλά απέχουμε ακόμη». Κοινώς τώρα το έχουμε πάρει στα σοβαρά ότι δίνουμε έναν πατριωτικό αγώνα ο οποίος θα έχει αίσιο τέλος γιατί έχουμε το δίκιο με το μέρος μας και οι άλλοι, γνωστοί πεισματάρηδες, έχουν πάρει στα σοβαρά ότι δεν σκοπεύουν να μας τα δώσουν. Απόδειξη ότι ο Μπέρναμ με το που έγινε πρωθυπουργός και έδεσε τον γάιδαρό του δήλωσε ανενδοίαστα ότι το θέμα των μαρμάρων το διαχειρίζεται το Βρετανικό Μουσείο στο οποίο και ανήκουν. Με άλλα λόγια η κατάσταση βελτιούται επιδεινούμενη.

Οι Σπαρτιάτες απέφευγαν να πολεμούν συχνά με τον ίδιο αντίπαλο για να μην τους μάθει και αρχίσει να μιμείται τους τρόπους τους. Νομίζω ότι το ίδιο έπαθαν και οι Άγγλοι. Απ’ τις πολλές διαπραγματεύσεις έχουν πάρει ορισμένες από τις συνήθειές μας. Με πρώτη και καλύτερη την ασυνέπεια και τη συνήθειά μας να μεταθέτουμε τις ευθύνες. Όπως τώρα ο Μπέρναμ στο Βρετανικό Μουσείο. Αφού ήξερε πως τα μάρμαρα ανήκουν στο μουσείο τότε γιατί υποστήριζε ότι θα τα επιστρέψει στην Ελλάδα που τα δικαιούται. Ούτε παροχές στη ΔΕΘ να έδινε. Μια σκέψη θα ήταν να μας τα δώσουν κι εμείς, σε αντάλλαγμα, να τους βοηθούσαμε να βάψουν τους τοίχους του μουσείου για να το φρεσκάρουν λίγο αντί να ζητιανεύουν οργανώνοντας δείπνα για να βγάλουν τα έξοδά τους. Με δυο λόγια νομίζω ότι τους παίρνουμε πολύ στα σοβαρά.

Ας τα λέμε μάρμαρα για να συνεννοούμεθα. Ως «μάρμαρα» είναι τμήμα του αρχιτεκτονικού συνόλου. Ως γλυπτά δεν χάνουν την αξία τους όπου κι αν βρίσκονται. Και επειδή οι Άγγλοι δεν υπάρχει περίπτωση να μας τα δώσουν, ακόμη και ως δανεικά, θα πρότεινα η Ελλάδα για να τους βάλει στη θέση τους να αναλάβει τη φροντίδα τους και τη συντήρησή τους, αφού οι Άγγλοι δεν τα έχουν πάει και πολύ καλά στον τομέα. Θυμίζω τη φθορά που υπέστησαν από τους καθαρισμούς. Αν μη τι άλλο θα τους δείξουμε ποιος πραγματικά ενδιαφέρεται για τα γλυπτά που έκλεψε ο ακατονόμαστος.

Τα λέω αυτά διότι θεωρώ ότι έχουμε ξοδέψει πολλή ενέργεια για τη διεκδίκηση των μαρμάρων από το Βρετανικό Μουσείο. Είναι κάτι σαν την εύκολη λύση για να δείξουμε το ενδιαφέρον μας για την αρχαία μας κληρονομιά. Με αποτέλεσμα να αμελούμε την πραγματική της καλλιέργεια, αφού ο αγώνας για τα μάρμαρα μας κάνει να αισθανόμαστε ότι κάνουμε το καθήκον μας.