Μετάλλιο σοσιαλιστικής αλληλεγγύης

καθημερινή

Τάκης Θεοδωρόπουλος

Ήταν μια εποχή που η Ελλάδα βρισκόταν στο κέντρο της παγκόσμιας πολιτικής. Οι χώρες της Ε.Ε. την εκλιπαρούσαν να τους δώσει τα χρωστούμενα ενώ η ίδια, με το κεφάλι ψηλά, όπως της επέβαλε το σοσιαλιστικό της φρόνημα, τις στραβοκοιτούσε απειλώντας τες ότι όχι μόνον δεν θα τους έδινε τα ευρώ που απαιτούσαν, αλλά θα καταργούσε το ευρώ, για να μάθουν. Εμείς των μεσαίων στρωμάτων διασκεδάζαμε κάνοντας ουρές στα ΑΤΜ, το βράδυ στις πλατείες καταδικάζαμε στις αγχόνες μας τους εχθρούς του λαού μας, ενώ οι ηγέτες μας όργωναν την οικουμένη για να βάλουν μια τάξη στη διεθνή ακαταστασία. Ήσαν περιζήτητοι. Τους καλούσαν παντού για να ακούσουν τον σοφό με το ξυρισμένο κεφάλι να τους εξηγεί τα μυστικά της σύγχρονης οικονομίας. Ως και στη Μόσχα τούς είχαν καλέσει. Εκεί, παρότι το κρύο ήταν τσουχτερό, πήγαν γιατί τους ζέσταινε την καρδιά η φήμη πως θα τους δώριζαν φρεσκότατα ρούβλια για να χορτάσουν δύο και τρεις Ελλάδες μαζί και να στείλουν τα Βερολίνα εκεί όπου ανήκουν, στη Γερμανία δηλαδή. Ρούβλια δεν πήραν, απλώς ο ηγεμόνας τούς τάισε και τους εξήγησε ότι ήθελε να τους δει από κοντά, για να βεβαιωθεί ότι είναι πραγματικοί. Κανένα ταξίδι, όμως, δεν συγκρινόταν με αυτό που τους οδήγησε στη Βενεζουέλα, μακριά στον χάρτη, όμως τόσο κοντά στην ελληνική ψυχή. Η Βενεζουέλα είναι κράτος της Λατινικής Αμερικής, ομιλούν την ισπανικήν, της έλειπε το χαρτί υγείας, όμως είχε άφθονο πετρέλαιο. Εκτός αυτού ήταν βολιβαριανή δημοκρατία και, όπως έχει γράψει ο Νικόλαος Εγγονόπουλος, ο Μπολιβάρ είναι ωραίος σαν Eλληνας.

Εκεί οι ηγέτες μας βρήκαν πεδίον δόξης λαμπρόν. Η Βενεζουέλα θα έδινε στην Ελλάδα πετρέλαια με αντάλλαγμα ελιές Καλαμάτας, τομάτες φρεσκότατες και λοιπά εδώδιμα. Η συμφωνία ήταν άκρως συμφέρουσα, τόσο που, επιστρέφοντας στον τόπο τους, οι ηγέτες μας είπαν ότι οραματίζονται να γίνει η Ελλάδα η Βενεζουέλα της Μεσογείου. «Και με το χαρτί υγείας, τι θα γίνει;» ρώτησαν κάποιοι. Οι ηγέτες μας, όμως, τους έκλεισαν το στόμα, ζητώντας τους να μη ρίχνουν το επίπεδο. Πετρέλαιο δεν είδαμε. Μείναμε πάντως με την απορία. Αν, όπως οι ομοϊδεάτες μας στην άλλη άκρη της Μεσογείου, το Podemos, οι οποίοι, αντί για πετρέλαιο, είδαν χαρτονομίσματα με την εικόνα του Μπολιβάρ αυτοπροσώπως. Κάποιοι λένε ότι το αυτό συνέβη και μ’ εμάς. Έτσι ισχυρίζεται και ο Αδωνις Γεωργιάδης ο οποίος, επειδή ζηλεύει την Ελλάδα του καιρού εκείνου, καταγγέλλει τη χρηματοδότηση του ελληνικού σοσιαλισμού ως πράξη διαφθοράς. Είναι μάλιστα σίγουρος ότι κανείς από τους εμπλεκομένους στο ωραίο αυτό ειδύλλιο ανάμεσα στους δύο λαούς δεν πρόκειται να κινηθεί νομικά για να του ζητήσει αποδείξεις. Στο κάτω κάτω, αν όντως ισχύει μάλλον θα λάβουν υπόψη τους ότι ο κ. Γεωργιάδης τους απένειμε ένα μετάλλιο σοσιαλιστικής αλληλεγγύης.

Νέα Δημοκρατία: Νέα στελέχη μέσω… ντιμπέιτ

Αναζητούνται νέα και ταλαντούχα στελέχη...

καθημερινή

Σταύρος Παπαντωνίου

Η πολιτική είναι και τέχνη. Με δεδομένη αυτή την παραδοχή, στη Νέα Δημοκρατία αναζητούν νέα ταλέντα που ίσως στο μέλλον, ακόμη και στο άμεσο, αξιοποιηθούν στην πολιτική και στην προσπάθεια ανανέωσης του κόμματος, παίρνοντας θέσεις –εφόσον αποδειχθεί πως έχουν την ικανότητα– στην κομματική δομή ή στα ψηφοδέλτια. Γι’ αυτό τον σκοπό, λοιπόν, αύριο Σάββατο θα διοργανωθεί ένα τουρνουά στα κεντρικά γραφεία του κόμματος, όπου –το μέγιστο– 64 νέοι ηλικίας 17-35 ετών θα ανέβουν στο βήμα και θα αναμετρηθούν σε ένα πολιτικό ντιμπέιτ.

Με στόχο την πρόκριση

Πρόκειται για μια πρωτοβουλία του γραμματέα του κόμματος Κωνσταντίνου Κυρανάκη που άρεσε και στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και εντάσσεται στο πλαίσιο αναζήτησης νέων στελεχών. Οι συμμετέχοντες, που έκαναν ή θα κάνουν αίτηση μέχρι σήμερα, μετά την πρόσκληση του κυβερνώντος κόμματος, θα αναμετρηθούν σε διαδοχικά ντιμπέιτ, διεκδικώντας την… πρόκριση στον επόμενο γύρο μέχρι τον μεγάλο τελικό, που θα πραγματοποιηθεί την ίδια ημέρα.

Μάλιστα, θα υπάρχουν και κριτές, που αναμένεται να είναι η Ντόρα Μπακογιάννη, ο Μάκης Βορίδης, ο Γιώργος Βουλγαράκης και ο Κωνσταντίνος Κυρανάκης.

Όσοι διακριθούν στη διαδικασία, που θα πραγματοποιηθεί αύριο Σάββατο, είναι πιθανόν να αξιοποιηθούν στον κομματικό μηχανισμό ή να ενταχθούν στα ψηφοδέλτια.

Ο τελικός αριθμός των συμμετεχόντων θα καθοριστεί βάσει των αιτήσεων και κατόπιν αξιολόγησης από οργανωτική επιτροπή, αλλά ο στόχος είναι να περιοριστούν σε 64, ώστε να πραγματοποιηθούν έξι γύροι έως τον τελικό. Η πρόσκληση, πάντως, είναι ανοιχτή σε κάθε νέο ηλικίας 17 έως 35 ετών, μέσω των επίσημων λογαριασμών της Νέας Δημοκρατίας και της ΟΝΝΕΔ στα κοινωνικά δίκτυα και ειδικής φόρμας συμμετοχής στον ιστότοπο.

Η διαδικασία

Ο στόχος, όπως προαναφέρθηκε, είναι η αναζήτηση και ανάδειξη νέων ανθρώπων από την κοινωνία και την παράταξη, με ικανότητα στον δημόσιο λόγο, συγκροτημένη επιχειρηματολογία και διάθεση ενεργού συμμετοχής στον πολιτικό διάλογο. Η μορφή θα είναι ως εξής: Θα γίνουν αναμετρήσεις μεταξύ δύο συμμετεχόντων με τρεις μονόλεπτες τοποθετήσεις. Το θέμα θα είναι προκαθορισμένο και θα αφορά συγκεκριμένο τομέα πολιτικής και κυβερνητικού έργου (π.χ. Υγεία, Αμυνα, Παιδεία, Ασφάλεια). Ο ένας διαγωνιζόμενος θα υπερασπίζεται το κυβερνητικό έργο και ο άλλος θα επιτίθεται, λαμβάνοντας τον ρόλο της αντιπολίτευσης. Ενας moderator θα θέτει τις ερωτήσεις και θα συντονίζει τη διαδικασία. Θα διεξάγονται παράλληλα αναμετρήσεις, ώστε η διαδικασία να τελειώσει σε μία ημέρα. Στις πρώτες φάσεις, «κριτές» θα είναι και βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, ενώ στους τελικούς γύρους, η κριτική επιτροπή θα αποτελείται από τους πιο έμπειρους πολιτικούς που αναφέρθηκαν παραπάνω.

Η αξιολόγηση θα γίνει με βάση τη γνώση του αντικειμένου, την ποιότητα της επιχειρηματολογίας, τη ρητορική ικανότητα και την εν γένει παρουσία και πειστικότητα. Οι τρεις πρώτοι θα κερδίσουν ετήσιες συνδρομές σε εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, αλλά αυτό δεν είναι το μείζον. Το βασικότερο είναι, όπως προαναφέρθηκε, πως, εάν υπάρξει κάποιο νέο παιδί που δείξει πως μπορεί να σταθεί, ο στόχος είναι να αξιοποιηθεί ακόμη και άμεσα, είτε σε κάποιον τομέα του κόμματος, όπως η Επικοινωνία, είτε ακόμη και ως υποψήφιος βουλευτής.

Βήμα στη νέα γενιά

Όλα τα παραπάνω υπηρετούν έναν σκοπό: να δοθεί βήμα στη νέα γενιά, να αναδείξει την ανάγκη τεκμηριωμένης επιχειρηματολογίας και τελικά να δώσει ευκαιρίες συμμετοχής νέων ανθρώπων στον δημόσιο διάλογο.

«Καλοί μου φοιτητές, ευχαριστώ που ήλθατε»

καθημερινή

Απόστολος Λακασάς

«Κάποιοι όταν έχουν 20 φοιτητές στο μάθημά τους, πανηγυρίζουν. Συνήθως τις περισσότερες φορές έρχονται γύρω στους δέκα φοιτητές, ενώ δεν είναι σπάνιο οι φοιτητές να μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού». Η παραδοχή ανήκει σε πανεπιστημιακό δάσκαλο σε τμήμα ανθρωπιστικών επιστημών και, προφανώς, το πρόβλημα είναι εντονότερο στα περιφερειακά ΑΕΙ. Η δραστική μείωση των φοιτητών που παρακολουθούν τα μαθήματα στα τμήματα των ανθρωπιστικών σπουδών έχει παρατηρηθεί ιδιαίτερα μετά την πανδημία. Πολλοί φοιτητές πλέον δεν μένουν καθόλου στον τόπο όπου σπουδάζουν και τον «επισκέπτονται» μόνο κατά την εξεταστική περίοδο.

Το φαινόμενο υποκρύπτει την ευρύτερη πτώση του ενδιαφέροντος για παραδοσιακές σπουδές όπως η φιλολογία, η κοινωνιολογία, η αρχαιολογία, η θεολογία, η θεατρολογία. Δεν μπορεί να θεωρηθεί λύση η τηλεκπαίδευση, όπως προκρίνουν κάποιοι πανεπιστημιακοί, για να «περισώσουν» το επίπεδο των σπουδών. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση, σύγχρονη ή ασύγχρονη, μπορεί να είναι ιδανική σε μεταπτυχιακούς φοιτητές που έχουν μάθει –ή, έστω, είναι πιο πιθανό– να μελετούν με βάση τις απαιτήσεις ενός πανεπιστημίου, αλλά δεν μπορεί να λειτουργήσει σε φοιτητές προπτυχιακών προγραμμάτων, οι οποίοι ακόμη δεν έχουν απογαλακτιστεί από το λύκειο.

Οι φοιτητές σπουδάζουν για να βρουν δουλειά. Άρα δράσεις που σχετίζονται με την αύξηση της απασχολησιμότητας των πτυχιούχων, αποτελούν απαραίτητο μέτρο για τα τμήματα χαμηλών επαγγελματικών προοπτικών. Πόσες, π.χ., φιλολογίες και θεολογίες έχουν δημιουργήσει προγράμματα που ενημερώνουν τους φοιτητές για τις εναλλακτικές επαγγελματικές προοπτικές, πλην του καθηγητή σε σχολείο ή φροντιστήριο; Σχετικές βιωματικές δράσεις που οργανώνονται στα πανεπιστήμια έχουν τεράστια συμμετοχή. Η ανανέωση των προγραμμάτων σπουδών με σύγχρονα αντικείμενα αποτελεί ένα ακόμη μέτρο. Για παράδειγμα, μπορεί η κλασική γραμματεία να συνδυαστεί με την πολιτιστική βιομηχανία; Πόσοι καθηγητές ανθρωπιστικών σπουδών γνωρίζουν, και διδάσκουν στους φοιτητές, την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών στο αντικείμενό τους;

Οι καθηγητές ανθρωπιστικών σπουδών κρύβονται πίσω από το δάχτυλό τους όταν θεωρούν πως η πολιτική αδράνεια είναι αυτή που θα διασώσει τα τμήματά τους. Αυτό είναι πρόσκαιρο, καθώς είναι εμφανές ότι ο μαρασμός των σχετικών τμημάτων, σε συνδυασμό με την υπερπληθώρα τους, αργά ή γρήγορα θα τα οδηγήσει σε συγχωνεύσεις και καταργήσεις.

Εκλογές και διαφθορά

Καθημερινή

Τάκης Θεοδωρόπουλος

Το αποτέλεσμα των εκλογών στη Σερβία δείχνει, αν μη τι άλλο, ότι ακόμη και τον 21ο αιώνα ένα κοινωνικό κίνημα μπορεί να αλλάξει το πολιτικό καθεστώς. Οι συγκεντρώσεις ξεκίνησαν με αφορμή την γκρεμισμένη στέγη στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, που άφησε πίσω της 15 νεκρούς και πολλούς τραυματίες. Η στέγη γκρεμίστηκε μετά την ανακαίνισή της, που είχε γίνει το 2024. Το δυστύχημα ήταν η αφορμή για να αποκαλυφθεί η διαφθορά του καθεστώτος που είχε εγκαταστήσει ο Βούτσιτς στην πολύπαθη δημοκρατία. Ο ίδιος στην αρχή αποκάλεσε τους διαμαρτυρόμενους, φοιτητές ως επί το πλείστον, τρομοκράτες, μετά όμως αναγκάστηκε να πενθήσει μαζί τους. Δύο χρόνια αργότερα, τις εκλογές κέρδιζε ο αυτοσχέδιος πολιτικός σχηματισμός που δημιούργησαν οι φοιτητές με επικεφαλής έναν καθηγητή Νομικής, αν δεν κάνω λάθος, ο οποίος έως τότε δεν είχε πολιτική εμπλοκή. Ποια θα είναι η συνέχεια κανείς δεν ξέρει. Το πρόγραμμα του σχηματισμού που κέρδισε τις εκλογές μέχρι στιγμής αναφέρεται μόνο στην καταπολέμηση της διαφθοράς, κάτι που σίγουρα δεν αποτελεί κυβερνητικό σχέδιο από μόνο του. Είναι άγνωστο ποια είναι η στάση που θα ακολουθήσει η Σερβία απέναντι στην Ευρώπη, κυρίως δε απέναντι στο κατεξοχήν ζήτημα της ευρωπαϊκής πολιτικής στην περιοχή και όχι μόνο, τη στάση στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Το καθεστώς του Βούτσιτς είχε φιλικές σχέσεις με τη Ρωσία, αλλά και με την Κίνα. Δεν υπάρχουν όμως ψευδαισθήσεις ως προς αυτό. Το «κίνημα» που κέρδισε τις εκλογές δεν είναι απαραιτήτως πιο φιλοευρωπαϊκό. Όταν η Βουλγαρία και η Ρουμανία είναι ήδη μέλη της Ε.Ε. και η Αλβανία ακολουθεί τις ενταξιακές διαδικασίες, ακόμη και η Βόρεια Μακεδονία, η Σερβία παραμένει στο περιθώριο. Η προοπτική ένταξής της στην Ε.Ε. μοιάζει πιο μακρινή σήμερα από όσο ήταν πριν από είκοσι χρόνια.

Ιστορικό παράδοξο, αφού η Σερβία, όταν ήταν ο πυρήνας της πρώην Γιουγκοσλαβίας, από όλες τις χώρες των Βαλκανίων ήταν αυτή που βρισκόταν πιο κοντά στην υπόλοιπη Ευρώπη. Και δεν αναφέρομαι μόνο στην πολιτική στάση της στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, όταν δεν συμμετείχε στο Σύμφωνο της Βαρσοβίας, αλλά ήταν μέλος του Κινήματος των Αδεσμεύτων –περισσότερο φαντασίωση φιλόδοξων ηγετών και λιγότερο πολιτική οντότητα– αναφέρομαι και στην πολιτισμική της ταυτότητα. Θα μου πείτε ότι η Κροατία ήταν μέλος της Ομοσπονδίας αλλά ήταν και χώρα της Κεντρικής Ευρώπης. Αλλά και ο κινηματογράφος της, για παράδειγμα, με τον Κουστουρίτσα ή η λογοτεχνία της με τον Ντανίλο Κις ή τον Μίλοραντ Πάβιτς είχε αμιγώς ευρωπαϊκή ταυτότητα. Το ιστορικό παράδοξο παύει να είναι τόσο παράδοξο αν υπολογισθεί ο πόλεμος που διέλυσε την πρώην Γιουγκοσλαβία τη δεκαετία του ενενήντα. Το μόνο κομμουνιστικό καθεστώς που δεν ήταν δορυφόρος της Μόσχας κατέρρευσε με τον πάταγο ενός οιονεί εμφυλίου πολέμου. Η Ιστορία δεν διορθώνεται από τα «αν», οπότε δεν έχει νόημα να αναρωτηθεί κανείς τι θα είχε γίνει αν η Γερμανία δεν είχε οργανώσει την απόσχιση της Σλοβενίας και της Κροατίας από την Ομοσπονδία, κι αν στη Σερβία δεν κυριαρχούσε ένας εθνικιστής μιξοβάρβαρος από το Μαυροβούνιο, περιστοιχισμένος από αδίστακτους επιτελείς που μετέτρεψαν τον εμφύλιο πόλεμο σε ανθρωπιστική σφαγή με θύματα κυρίως μουσουλμάνους.

Στην πρώην Γιουγκοσλαβία διεξήχθη ο πρώτος πόλεμος σε ευρωπαϊκό έδαφος μετά τον Β΄ Παγκόσμιο. Και εκεί αναδείχθηκε η αδυναμία της Ευρώπης να διαχειρισθεί ακόμη και τα προβλήματα που η ίδια είχε προκαλέσει. Και μάλιστα σε μια περίοδο, λίγο πριν από το μιλένιουμ, όταν η Ευρώπη πίστευε πως ο κόσμος που είχε χτίσει για τον εαυτό της ήταν του χεριού της. Ο Μιτεράν και ο Κολ δεν τόλμησαν να στείλουν στρατό στη Γιουγκοσλαβία. Τους απέτρεψαν οι στρατιωτικοί τους. Οπότε έκαναν αυτό που ήξεραν να κάνουν οι Ευρωπαίοι σε όλον τον εικοστό αιώνα. Κάλεσαν τους Αμερικανούς. Βομβάρδισαν ανελέητα, κατέστρεψαν υποδομές, γκρέμισαν τις γέφυρες του Δούναβη, για να φτιάξουν ένα μωσαϊκό κρατιδίων όπως το Μαυροβούνιο και η Βόρειος Μακεδονία. Και να απομακρύνουν τη Σερβία από τον Δυτικό κόσμο. Μια μικρή λεπτομέρεια που δείχνει όμως τη δύναμη των συμβόλων, όπως η καταστροφή των γεφυρών του Δούναβη. Ενα από τα μεγάλα κλασικά έργα της σερβικής λογοτεχνίας είναι «Το γεφύρι του Δρίνου» του Ιβο Αντριτς.

Η Σερβία αυτήν τη στιγμή βρίσκεται μακριά από την Ε.Ε., αλλά δεν παύει να είναι μια ευρωπαϊκή χώρα. Όσα ψυχολογικά ρήγματα και αν προκάλεσε η δεκαετία του ενενήντα. Και επειδή η χρονιά αυτή –όχι η ημερολογιακή– είναι χρονιά εκλογών στην Ευρώπη, νομίζω ότι έχει σημασία να μην αγνοήσουμε τις εκλογές στη Σερβία. Όπου εκείνο που μέτρησε είναι η διαφθορά του καθεστώτος. Αυτήν που εκμεταλλεύονται στο έπακρο οι ανερχόμενες δυνάμεις των άκρων στις ευρωπαϊκές χώρες για να παραμερίσουν τα κεντρώα καθεστώτα.

Κ. Μητσοτάκης για τουρκολυβικό μνημόνιο: "Αυθαίρετες διεκδικήσεις αντίθετες με το Δίκαιο της Θάλασσας" - Η Ελλάδα φέρνει πρόταση για παγκόσμια θαλάσσια εκεχειρία

Παγκόσμια θαλάσσια εκεχειρία που θα απελευθερώσει κρίσιμες εμπορικές οδούς, συγκρατώντας το κόστος ζωής σε όλη την υφήλιο θα εισηγηθεί η Ελλάδα, όπως ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός στο εν εξελίξει υπουργικό συμβούλιο.

"Αυθαίρετες διεκδικήσεις αντίθετες με το Δίκαιο της Θάλασσας δεν έχουν καμία ισχύ. Δεν παράγουν τετελεσμένα, ούτε ανατρέπουν τους εθνικούς μας σχεδιασμούς", τόνισε παράλληλα ο Κυριάκος Μητσοτάκης για το τουρκολυβικό μνημόνιο.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στην παγκόσμια αναταραχή που πλήττει νοικοκυριά και επιχειρήσεις. "Κάνουμε ό,τι είναι καλύτερο. Τα αποθέματα από τη συνετή οικονομική μας πολιτική μας κάνουν συγκρατημένα αισιόδοξους", ανέφερε.

Οι κυβερνητικές προτεραιότητες

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε κυβερνητική επιλογή την εξάντληση της τετραετίας, χωρις, όπως είπε, να πέσουν οι ρυθμοί του κυβερνητικού έργου.

"Το έργο μας είναι το διαβατήριο αξιοπιστίας μας. Έως το τέλος της βουλευτικής περιόδου, 90 προτεραιότητές μας θα πρέπει να έχουν γίνει πράξεις. Είναι η καλύτερη απάντηση στον μίζερο μηδενισμό της αντιπολίτευσης", τόνισε.

Οι κυβερνητικές προτεραιότητες μέχρι τις εκλογές έχουν ως εξής:

-Οικονομία: εφαρμογή φορολογικών παρεμβάσεων ΔΕΘ και νέες ρυθμίσεις που ενισχύουν μεγάλα αναπτυξιακά έργα, ιδίως στην μεταποίηση,

-Υποδομές: Flyover της Θεσσαλονίκης και παράδοση ακόμη 25 χιλιομέτρων του ΒΟΑΚ στην Κρήτη,

-Εργασία: νέα αύξηση κατώτατου μισθού, ώστε να φτάσει τα 1.000 ευρώ στις αρχές του ’28 - επέκταση Ψηφιακής Κάρτας και προστασία εργαζομένων σε ψηφιακές πλατφόρμες,

-Στέγη: επιτάχυνση προγράμματος "Ανακαινίζω-Νοικιάζω", κοινωνικής αντιπαροχής και ανέγερσης κατοικιών σε ανενεργά στρατόπεδα,

-Υγεία: ενίσχυση πρόληψης και συμβούλου υγείας,

-Παιδεία: προετοιμασία για Εθνικό Απολυτήριο και ολοκλήρωση ανακαινίσεων ακόμη 500 σχολείων – παράδοση δύο φοιτητικών εστιών – σε Πάντειο και Τρίπολη,

-Κράτος: αναβάθμιση της "Διαύγειας" και πλήρης σύνδεση Πολεοδομιών με Κτηματολόγιο – επιστράτευση Τεχνολογίας σε διαχείριση δικαστικών υποθέσεων και σε ελέγχους δόμησης,

-Πολιτική Προστασία, Προστασία Πολίτη: βελτίωση "112" και επιτήρηση κυκλοφορίας στους δρόμους – λειτουργεία νέων Γραφείων κατά της Οικογενειακής Βίας.

-Ολοκλήρωση θαλάσσιων πάρκων, Πολεοδομικού Σχεδιασμού και έργων για τη λειψυδρία.

-Άμυνα: μετά τη δεύτερη φρεγάτα "Νέαρχος", παραλαβή ακόμη 7 ελικοπτέρων Romeo, και παραγωγή ελληνικών drones.

Μήνυμα στους υπουργούς

Ο Κυριακός Μητσοτάκης εξέπεμψε μηνύματα και στους υπουργούς του. "Το προεκλογικό κυνήγι του 'σταυρού' μπορεί να περιμένει. Προτεραιότητα έχει το κυνήγι του κυβερνητικού αποτελέσματος", σχολίασε.

Διατηρητέα: Τα επισκευάζει το κράτος και στέλνει τον λογαριασμό

Καθημερινή

Δημήτρης Ρηγόπουλος

Η νομοθετική εμπειρία της υπόλοιπης Ευρώπης καταδεικνύει την απόσταση που πρέπει να διανύσει η Ελλάδα ως προς ένα πιο αποτελεσματικό μοντέλο προστασίας του αρχιτεκτονικού της κεφαλαίου. Δεν είναι ότι οι άλλες χώρες έχουν λύσει ένα τόσο περίπλοκο ζήτημα. Ωστόσο, μια βασική ειδοποιός διαφορά σε σύγκριση με εμάς είναι η δυνατότητα της δημόσιας αρχής να παρέμβει σε ιδιωτικό, διατηρητέο ακίνητο χωρίς τη συναίνεση του ιδιοκτήτη, αν τα πράγματα οδηγηθούν σε αδιέξοδο.

Το πρόβλημα, πάντως, δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό. Μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του 2019 για τις ιστορικές κατοικίες οικογενειακής ιδιοκτησίας στην Ευρώπη διαπιστώνει ότι αρκετά ιστορικά ακίνητα ερειπώνονται ή καθίστανται οικονομικά μη βιώσιμα για τους ιδιοκτήτες τους. Με μια σημαντική διαφοροποίηση: στα περισσότερα αντίστοιχα «διατηρητέα» πολλών ευρωπαϊκών πόλεων που διατήρησαν έναν στιβαρό αρχιτεκτονικό πυρήνα στο κέντρο τους υπάρχει συνεχής, αδιάλειπτη κατοίκηση εδώ και αιώνες. Στην Ελλάδα και στην Αθήνα δεν έχουμε αυτό το δεδομένο, καθώς πρόκειται στην πλειονότητά τους για ακίνητα που δεν κατοικούνται για σημαντικό χρονικό διάστημα και έχουν περιπέσει σε καθεστώς εγκατάλειψης.

Το φτιάχνεις ή το χάνεις

Αν θέλουμε να εξετάσουμε ορισμένα μοντέλα κρατικής παρέμβασης, η Μεγάλη Βρετανία παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα θεσμική αντίφαση. Σύμφωνα με την επίσημη κυβερνητική οδηγία για τη συντήρηση ιστορικών κτιρίων, δεν υπάρχει γενική νομοθετική υποχρέωση του ιδιοκτήτη να κρατά το διατηρητέο κτίριό του σε καλή κατάσταση. Αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι μπορεί να το αφήσει ανεξέλεγκτα να καταρρεύσει χωρίς καμία δυνατότητα παρέμβασης της δημόσιας αρχής. Μπορεί κάλλιστα να εκδοθεί repairs notice (γνωστοποίηση ανάγκης επισκευών) και, εφόσον ο ιδιοκτήτης δεν συμμορφωθεί, να υπάρξει, υπό προϋποθέσεις, αναγκαστική απαλλοτρίωση. Η Αγγλία διαθέτει επιπλέον χρηματοδοτικά εργαλεία μέσω του οργανισμού Historic England. Οι επιχορηγήσεις του μπορούν να καλύπτουν εργασίες αποκατάστασης επιλέξιμων ιστορικών κτιρίων, επείγουσες παρεμβάσεις και δράσεις διατήρησης.

Αντιθέτως, το γαλλικό σύστημα προβλέπει ρητώς ότι ο ιδιοκτήτης προστατευόμενου ιστορικού μνημείου έχει την ευθύνη για την καλή του κατάσταση. Όταν αυτή απειλείται σοβαρά επειδή δεν εκτελούνται αναγκαίες εργασίες συντήρησης ή επισκευής, η διοίκηση μπορεί να απαιτήσει από τον ιδιοκτήτη να τις πραγματοποιήσει μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία. Εάν δεν υπάρξει συμμόρφωση, ο νόμος επιτρέπει, υπό προϋποθέσεις, την εκτέλεση των εργασιών από τη διοίκηση ή την έναρξη διαδικασίας απαλλοτρίωσης. Στην περίπτωση εκτέλεσης εργασιών από το κράτος, προβλέπεται επίσης μηχανισμός ανάκτησης μέρους της δαπάνης από τον ιδιοκτήτη.

Το άρθρο 35 του αντίστοιχου ιταλικού κώδικα προβλέπει τη δυνατότητα κρατικής συμμετοχής στις δαπάνες συντήρησης και αποκατάστασης πολιτιστικών αγαθών. Η επιχορήγηση μπορεί να φτάσει έως το 50% της επιλέξιμης δαπάνης και, για έργα ιδιαίτερης σημασίας ή αγαθά που χρησιμοποιούνται ή είναι διαθέσιμα στο κοινό, μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να καλύψει το σύνολο της δαπάνης. Υπάρχουν επίσης μορφές ενίσχυσης μέσω επιδότησης τόκων.

Σε μια χώρα με παρόμοια δημογραφικά και οικονομικά δεδομένα, την Πορτογαλία, η τοπική νομοθεσία προβλέπει, υπό προϋποθέσεις, απαλλαγές από τον δημοτικό φόρο ακίνητης περιουσίας (IMI), μειωμένο ΦΠΑ 6% για ορισμένες εργασίες αστικής αποκατάστασης και φορολογικές διευκολύνσεις για επιλέξιμα ακίνητα. Δεν ισχύουν, όμως, αυτομάτως για κάθε παλαιό ή διατηρητέο κτίριο. Η έρευνα πρέπει να εξετάσει εάν τα προγράμματα ανακαίνισης διατηρούν την κατοικία για τους υφιστάμενους κατοίκους ή εάν η αναβάθμιση των ιστορικών κέντρων συνδέεται με αλλαγή χρήσης ή τουριστική εκμετάλλευση.

Επείγουσες εργασίες

Τι συμβαίνει, όμως, όταν ο ιδιοκτήτης δηλώνει οικονομική αδυναμία ή εμφανίζεται αδιάφορος για την τύχη του ακινήτου του επειδή δεν κατοικεί ο ίδιος σε αυτό ή γιατί ζει στο εξωτερικό; Στη Μεγάλη Βρετανία, όταν η τοπική αρχή εκτελεί επείγουσες εργασίες, μπορεί να ζητήσει από τον ιδιοκτήτη την επιστροφή του κόστους, σύμφωνα με το άρθρο 55. Ο ιδιοκτήτης έχει δικαίωμα να αμφισβητήσει την αναγκαιότητα ή το ύψος της δαπάνης, καθώς και να επικαλεστεί οικονομική δυσχέρεια. Η επίσημη κυβερνητική οδηγία ορίζει ότι, όταν η Αρχή εξετάζει την ανάκτηση της δαπάνης, πρέπει να λαμβάνει εξαρχής υπόψη την οικονομική κατάσταση του ιδιοκτήτη και να αποφεύγει απαιτήσεις που είναι δυσανάλογες προς τις δυνατότητές του.

Σε Γαλλία και Βρετανία, εάν οι ιδιοκτήτες αγνοήσουν τις συστάσεις των τοπικών αρχών για επισκευές, είτε τις δρομολογούν οι ίδιες και διεκδικούν την ανάκτηση του ποσού που δαπανούν, είτε προχωρούν σε απαλλοτρίωση.

Από την άλλη πλευρά της Μάγχης, για ένα διατηρητέο κτίριο υψηλής ιστορικής και αρχιτεκτονικής αξίας, άρθρο του γαλλικού Κώδικα Πολιτιστικής Κληρονομιάς προβλέπει ότι, όταν το κράτος εκτελεί τις εργασίες αντί του ιδιοκτήτη, μπορεί να απαιτήσει από αυτόν την επιστροφή έως και του 50% της δαπάνης. Η αποπληρωμή μπορεί να κατανεμηθεί σε περίοδο έως 15 ετών, ενώ το διοικητικό δικαστήριο μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να τροποποιήσει το χρονοδιάγραμμα με βάση τις οικονομικές δυνατότητες του ιδιοκτήτη. Σε κάθε περίπτωση, το γαλλικό κράτος αναλαμβάνει de facto το ήμισυ του κόστους των αναγκαίων εργασιών.

Συνοπτικά, ένα κοινό συμπέρασμα που προκύπτει είναι πως όταν η ιδιωτική αδράνεια απειλεί προστατευόμενο μνημείο, η δημόσια αρχή δεν περιορίζεται κατ’ ανάγκην σε πρόστιμα ή σε συστάσεις: μπορεί να αναλάβει τις εργασίες και στη συνέχεια να αναζητήσει μέρος ή ακόμη και το σύνολο της δαπάνης από τον ιδιοκτήτη, αναλόγως της νομοθεσίας.

Στην Ελλάδα, μια χώρα με ούτως ή άλλως συρρικνωμένο αρχιτεκτονικό απόθεμα στα κέντρα των πόλεών μας, έχουμε –παραδόξως– επιλέξει να μην ακολουθούμε κανένα από τα προσφερόμενα μοντέλα συντήρησης του εναπομείναντος κτιριακού μας κεφαλαίου. Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον τροχό. Αρκεί να νοιαστούμε λίγο περισσότερο.

Ο Δημήτρης Ρηγόπουλος γεννήθηκε το 1971 στην Αθήνα. Σπούδασε Δημοσιογραφία στο Τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Πάντειου Πανεπιστημίου. Τον Αύγουστο του 1993 έκανε πρακτική άσκηση στην εφημερίδα Η Καθημερινή για τρεις μήνες. Προσλήφθηκε από την ίδια εφημερίδα ως συντάκτης του πολιτιστικού τμήματος τον Μάιο του 1994. Στην πορεία εξειδικεύτηκε σε μια θεματολογία αστικής κουλτούρας και αρχιτεκτονικής. Το 2013 έγινε αρχισυντάκτης του Πολιτιστικού Τμήματος της εφημερίδας ενώ τον Νοέμβριο του 2015 ανέλαβε την ευθύνη του εβδομαδιαίου περιοδικού της Καθημερινής της Κυριακής "Κ".

Τα Διατηρητέα κτήρια στην πόλη μας, το Ορεστικόν Άργος «Αφημένα στο έλεος του χρόνου…»

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΗΜΕΡΑ

Έχει γίνει η καταγραφή, έχουν περιληφθεί τα διατηρητέα κτίρια της πόλης μας στην ιστοσελίδα του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και ως εκεί… Αποχαρακτηρίζονται ή όχι το σίγουρο είναι ότι κατεδαφίζονται – συχνά ως δια μαγείας – και τη θέση τους έχουν πάρει μεγάλα οικοδομήματα χωρίς ίχνος από την παλιά αρχιτεκτονική στην κατασκευή τους.

Σημειωτέον, ότι όσα διατηρετέα κτήρια έχουν κατεδαφισθεί ως ετοιμόρροπα ή έχουν καεί, οι ιδιοκτήτες τους είναι υποχρεωμένοι να τα κτίσουν όπως ήταν πριν κατεδαφισθούν.

Στο σημείο αυτό υπεισέρχεται ένα μεγάλο ζήτημα, αυτό της ιδιοκτησίας, που είναι και η αιχμή του δόρατος της υπάρχουσας κατάστασης, καθώς οι ιδιοκτήτες των διατηρητέων αναλαμβάνουν σοβαρές οικονομικές υποχρεώσεις, αναγκαίες για τη διατήρηση των κτηρίων, χωρίς όμως να τύχουν κάποιας οικονομικής στήριξης από την πολιτεία ή κάποιων φορολογικών ελαφρύνσεων.

Μάλιστα η κατάσταση γίνεται ακόμα δυσκολότερη, εφόσον οι περισσότεροι ιδιοκτήτες δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να αποκαταστήσουν τα κτήριά τους ή υπάρχουν συνιδιοκτήτες σε αρκετά από αυτά, που έτυχε να κληρονομήσουν το διατηρητέο και δεν συμφωνούν σε μια κοινή απόφαση.

Είναι σίγουρο, ότι τουλάχιστον στην παρούσα φάση, ούτε ο Δήμος είναι σε θέση να αγοράσει αυτά τα σπίτια και να τα αποκαταστήσει, αλλά ούτε και η πολιτεία (μοναδική εξαίρεση το διατηρητέο του Ζάχου), αφού ο αριθμός των διατηρητέων μνημείων σε όλη την επικράτεια είναι απίστευτα μεγάλος.

Η οικία Ζάχου έχει αγορασθεί από το Δήμο Άργους Ορεστικού, ώστε να συντηρηθεί και να διατηρηθεί... 

Ωστόσο, το σημερινό καθεστώς δεν ενθαρρύνει τη διατήρηση και την επισκευή των κτιρίων αυτών από τους ιδιοκτήτες, που φαίνεται να έχουν υποχρεώσεις χωρίς ελαφρύνσεις. Εξαιτίας όλων των παραπάνω διαιωνίζεται ένα υφιστάμενο καθεστώς που είναι περίπλοκο και δεν δίνει γρήγορες και ευέλικτες λύσεις.

Διατηρητέα στο Βαρόσι Άργους Ορεστικού. Το πρώτο κατεδαφίσθηκε, το δεύτερο έχει αφεθεί στο έλεος του χρόνου και το τρίτο αποτελεί ειδική περίπτωση...

Αρχείο Λεωνίδα Οικονομίδη

Αρχείο Λεωνίδα Οικονομίδη

Καθιστικό δώμα με τοιχογραφίες

1940-41: Ο Γράμμος, το Βίτσι, η Πίνδος και η Κορυτσά θα μείνουν οι αιώνιοι μάρτυρες μιας υπέροχης θυσίας...

Κηφισιά: Οικία Ιωάννη Μεταξά

Ενοχλούνται κάποιοι, γιατί η Ελλάς είναι η μοναδική χώρα στην Ευρώπη που τιμά και εορτάζει την κήρυξη ή αν θέλετε την έναρξη του πολέμου, ενώ οι άλλοι λαοί της Ευρώπης εορτάζουν τη λήξη του 2ου παγκοσμίου πολέμου, που ως γνωστόν, συντελέστηκε τον Μάιο του 1945. 

Αγαπητοί συνέλληνες, δεν πανηγυρίζουμε την επέτειο της έκρηξης ενός πολέμου (ποτέ δεν υπήρξαμε πολεμοχαρείς), αλλά την ανάμνηση ενός μεγάλου και θαυμαστού ορόσημου, που θα διδάσκει τις μεταγενέστερες γενιές, πως πίσω από το ατσάλι και τη φωτιά των μηχανημάτων, υπάρχει η φιλοπατρία, η ενότητα και το ψυχικό σθένος το οποίο ενέπνευσε και δίδαξε η Ελλάδα των προγόνων μας.

Ήταν η πρώτη θριαμβική νίκη εις βάρος του Άξονα.

Αυτό γιορτάζουμε κάθε χρόνο την 28η του Οκτώβρη.

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!

Εκπαιδευτική, πολιτισμική, πολιτική κρίση

kathimerini.gr

Τάκης Θεοδωρόπουλος

Η γενιά του Μάη του ’68 έχει προ πολλού συνταξιοδοτηθεί. Έχει περάσει τα ογδόντα και η παρακαταθήκη της έχει βρει τη θέση της στο παρελθόν όπου ανήκει. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν έχει αφήσει τα ίχνη της στις δυτικές κοινωνίες. Κυρίως η γενική αρχή της κατάργησης των ορίων αποτελεί σήμερα την κυρίαρχη ιδεολογία στην κοινωνική συμπεριφορά. Από την κατάργηση των ορίων ανάμεσα στους πολιτισμούς έως την κατάργηση των ορίων που χωρίζουν τα δύο φύλα. Στην ιδεολογική ηγεμονία που προέρχεται από τον Μάη του ’68 χρωστάμε την τυραννία της πολιτικής ορθότητας και τη woke κουλτούρα. Στην κόπωση που προκάλεσε η ιδεολογική ηγεμονία της αλήστου μνήμης εξέγερσης, της οποίας το κληροδότημα δεν διακρίνεται ούτε για τον ιδεολογικό, ούτε για τον πνευματικό, ούτε για τον δημιουργικό της πλούτο, οφείλεται και η σημερινή αντίδραση των κοινωνιών που οχυρώνονται πίσω από όλο και πιο συντηρητικές θέσεις. Αναρωτιέμαι πολλές φορές γιατί ο δυτικός κόσμος, μετά τη δεκαετία του ’60 έχασε την πνευματική του δημιουργικότητα. Η τεχνολογία έχει επιτύχει ό,τι τότε φαινόταν αδιανόητο, όμως η τέχνη ή η φιλοσοφία, κοινώς ο τρόπος με τον οποίον αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας, έχουν καταδικασθεί στη μετριοκρατία. Τι πιο χαρακτηριστικό από την υπόθεση του Αϊτινού συγγραφέα, ο οποίος ενθουσίασε κοινό και κριτικούς πριν αποδειχθεί ότι το έργο του είναι προϊόν της τεχνητής νοημοσύνης.

Η σύντομη εισαγωγή με βοηθάει να περιγράψω αυτό που συμβαίνει σήμερα στη Γαλλία. Αναφέρομαι στην εξέγερση των μαθητών, την οποία πολλοί συγκρίνουν με τον Μάη του ’68 της Gen Z. Βασικές διαφορές. Ο Μάης του ’68 ξέσπασε επειδή οι τότε νέοι ήθελαν να απορρίψουν τον τρόπο ζωής των γονιών τους. Τα αιτήματα των σημερινών εξεγερμένων ακούγονται μάλλον κοινότοπα. Αφορούν τις σχολικές εγκαταστάσεις, την αντικατάσταση των καθηγητών στην τάξη και διάφορα άλλα τεχνικού τύπου ζητήματα. «Τεχνικού» τύπου μπροστά στα ουσιαστικά: η πτώση των επιδόσεων των Γάλλων μαθητών στις διεθνείς δοκιμασίες, η εξασθένηση της δυνατότητας συγκέντρωσης, ο εισοδισμός του κοινοτικού πνεύματος λόγω της αύξησης των μεταναστών στην τάξη, η αντικατάσταση της σελίδας από την οθόνη, ακόμη και η εμφάνιση της τεχνητής νοημοσύνης. Η αδιαφορία των «εξεγερμένων» για όλ’ αυτά που συνιστούν την πραγματική αλλοίωση της εκπαιδευτικής λειτουργίας δείχνει ότι ο ξεσηκωμός τους δεν έχει παρά μόνον προσχηματικά αιτήματα. Χαρακτηριστική επίσης και η εμφάνιση της παλαιστινιακής σημαίας σε πολλές από τις διαδηλώσεις. Η υπόθεση των Παλαιστινίων καλύπτει την απουσία αιτιολογίας για την αγανάκτηση που προκαλεί ο δυτικός τρόπος ζωής. Οι Γάλλοι μαθητές δεν στρέφονται εναντίον του τρόπου ζωής των γονιών τους· το αντίθετο. Τον επιθυμούν, και αν εξεγείρονται είναι επειδή ακόμη οι κοινωνίες κάνουν τη διάκριση ανάμεσα στην εφηβεία και στην ηλικία της ωριμότητας. Την κάνουν για να την αναιρέσουν. Διότι από τη μια δίνουν όλο και περισσότερα δικαιώματα στους εφήβους χωρίς τις αντίστοιχες ευθύνες, ενώ εξιδανικεύουν τη νηπιοποίηση της ωριμότητας, αποθεώνοντας την παρά φύσιν νεότητα. Το γήρας που κάποτε ταυτιζόταν με τη σοφία σήμερα αντιμετωπίζεται ως αναπηρία της ανθρώπινης φύσης. Γονείς διαδηλώνουν μαζί με τα παιδιά τους. Ας θυμηθούμε τους γονείς που υπερηφανεύονταν επειδή τα δικά τους παιδιά έκαιγαν το κέντρο της Αθήνας.

Το χαρακτηριστικό των νεο-εξεγερμένων είναι η απελευθέρωση της βίας, ακόμη και της ένοπλης. Τόσο, που αναρωτιέσαι μήπως όλ’ αυτά δεν είναι τίποτε άλλο από μια συλλογική έκφραση της εφηβικής βίας. Την οποία, εννοείται, δεν αφήνει να περάσει ανεκμετάλλευτη ο Μελανσόν. Διότι, μην ξεχνάμε, ότι μας χωρίζουν μόλις έξι μήνες από τις επόμενες εκλογές, οι οποίες μάλλον θα κριθούν από το αποτέλεσμα της σύγκρουσης ανάμεσα σε μια καθαρόαιμη Δεξιά και μια επίσης καθαρόαιμη Αριστερά. Σημειωτέον ότι η Λεπέν καταδικάζει τις μαθητικές εξεγέρσεις γνωρίζοντας ότι αν βρεθεί μόνη της απέναντι στον Μελανσόν θα πάρει με το μέρος της ένα μεγάλο μέρος της παραδοσιακής Δεξιάς το οποίο δεν έχει αξιόλογη πολιτική εκπροσώπηση.

Γράφω την παραμονή της μεγάλης διαδήλωσης που αναμενόταν για χθες κατά της κυβέρνησης, από την οποία πολλοί περιμένουν την επιστροφή στη σκηνή των «Κίτρινων Γιλέκων». «Κίτρινα Γιλέκα» – «Νέα Γιλέκα». Το πολιτικό σχέδιο της Αριστεράς είναι να οδηγηθεί η Γαλλία σε εκλογές μέσα σε μια ατμόσφαιρα κοινωνικής αναστάτωσης. Μάλλον δεν λαμβάνει υπ’ όψιν ότι έτσι χαρίζει στη Λεπέν τον ρόλο της πολιτικού που μπορεί να εξασφαλίσει την τάξη και να προσφέρει ασφάλεια στον μέσο Γάλλο. Φοβάμαι πως όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα χαμένη θα είναι η Ευρώπη και κερδισμένος ο Πούτιν. Και το μόνο βέβαιο είναι ότι δεν μπορούμε να κρίνουμε τη σημερινή πολιτική χωρίς να λάβουμε υπ’ όψιν μας την πολιτισμική της διάσταση.

Αρθρο του Ιωσήφ Χασσίδ στην «Κ»: Οικονομική Παιδεία – Μήπως ξεχάσαμε τους πολίτες τού σήμερα;

καθημερινή
Ιωσήφ Χασσίδ*

Στη σύγχρονη οικονομία, η οικονομική και χρηματοοικονομική γνώση είναι απαραίτητη, τόσο για την ατομική ευημερία, όσο και για τη γενικότερη «σταθερότητα» και ανάπτυξη της χώρας. Παρατηρείται ωστόσο σοβαρή έλλειψη στον οικονομικό γραμματισμό των πολιτών. Η έλλειψη αυτή έχει σοβαρές συνέπειες, καθώς περιορίζει την ικανότητα των ατόμων να διαμορφώνουν ορθολογικές αποφάσεις, να κατανοούν κυβερνητικές πολιτικές και να συμμετέχουν ενεργά στην οικονομική ζωή της χώρας.

Οι νομπελίστες του 2024 (Acemoglu, Johnson και Robinson) τονίζουν τη σημασία, για την οικονομική ανάπτυξη των κρατών, των συμπεριληπτικών θεσμών (inclusive institutions) που παρέχουν στους πολίτες, χωρίς αποκλεισμούς, τα απαραίτητα εργαλεία για ενεργή συμμετοχή τους στην οικονομία. Στο πνεύμα αυτής της προσέγγισης, η ευρεία πρόσβαση στην οικονομική γνώση μπορεί να θεωρηθεί μέρος της πολιτιστικής υποδομής που διευκολύνει την ουσιαστικότερη συμμετοχή των πολιτών στην οικονομική και κοινωνική ζωή.

Το υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε πρόσφατα την πρόθεσή του να υλοποιήσει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης, με κωδική ονομασία FINSTART. Όπως ανακοινώθηκε, το πρόγραμμα (προϋπολογισμός 4 εκατ. ευρώ, ωφελούμενοι 40.000 μαθητές Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης) επιδιώκει την ανάπτυξη χρηματοοικονομικών γνώσεων, δεξιοτήτων και συμπεριφορών. Προβλέπει μάλιστα και ενεργό συμμετοχή εκπαιδευτικών, Συμβούλων Εκπαίδευσης και γονέων, καθώς και αξιολόγηση και σταδιακή επέκταση των παρεμβάσεων. Όπως συχνά συμβαίνει στις αρχικές φάσεις «δρομολόγησης» παρόμοιων πρωτοβουλιών, λεπτομέρειες της μεθοδολογίας που θα εφαρμοστεί στη διάρκεια υλοποίησης του FINSTART δεν είναι ακόμα γνωστές. Χωρίς πάντως αμφιβολία, η κατεύθυνση είναι θετική! Η χρηματοοικονομική εκπαίδευση των μαθητών αποτελεί αξιόλογη επένδυση που αναμένεται να εμφανίσει αποδόσεις, στο μέλλον!

Η πρωτοβουλία του υπουργείου Παιδείας αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία να ανοίξει στην Ελλάδα μια ευρύτερη συζήτηση για την οικονομική παιδεία. Μήπως όμως η σχετική συζήτηση πρέπει να διευρυνθεί ώστε να συμπεριλάβει και τους ενήλικους πολίτες που λαμβάνουν τις οικονομικές αποφάσεις σήμερα;

Η βιβλιογραφία και πολλές έρευνες δείχνουν ότι η χρηματοοικονομική εκπαίδευση μπορεί πράγματι να έχει θετικά αποτελέσματα! Ακριβώς όμως επειδή η προσπάθεια αξίζει, είναι απαραίτητο να τεθούν δύο πρόσθετα ερωτήματα, τα οποία, κατά κάποιον τρόπο, αναδεικνύουν αντίστοιχα «κενά»:

Πρώτον: Καλύπτει ο χρηματοοικονομικός γραμματισμός του FINSTART το σύνολο της οικονομικής παιδείας που απαιτείται;

Δεύτερον: Υπάρχει αντίστοιχη μέριμνα για τους πολίτες οι οποίοι δεν ανήκουν στην ομάδα στόχο του FINSTART;

Οι όροι οικονομικός και χρηματοοικονομικός γραμματισμός χρησιμοποιούνται συχνά και αβασάνιστα, σαν να είναι ταυτόσημοι. Δεν είναι! Ο OECD, στο πλαίσιο αξιολόγησης των αποτελεσμάτων που αφορούν το τμήμα Financial Literacy του PISA 2022 (στο συγκεκριμένο τμήμα δεν συμμετέχει, προς το παρόν, η Ελλάδα) κάνει ρητή διάκριση. Ο χρηματοοικονομικός γραμματισμός αφορά πρωτίστως την κατανόηση, τη διαχείριση και την αξιοποίηση των προσωπικών και οικογενειακών οικονομικών. Ο οικονομικός γραμματισμός είναι σαφέστατα ευρύτερος: περιλαμβάνει την κατανόηση μηχανισμών, όπως, ενδεικτικά, η προσφορά και η ζήτηση, οι διαδικασίες διαμόρφωσης των τιμών, οι μορφές των αγορών και το ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον. Tο οικονομικά εγγράμματο άτομο καλείται να λειτουργήσει όχι μόνο ως αποταμιευτής ή επενδυτής, αλλά και ως καταναλωτής, εργαζόμενος ή εργοδότης και, γενικά, ως «οικονομικά δρων πολίτης». Σε αυτή την προσέγγιση και ως απάντηση στο πρώτο από τα ερωτήματα που διατυπώθηκαν, προκύπτει ότι ο χρηματοοικονομικός γραμματισμός αποτελεί τμήμα μόνο –ουσιαστικό μεν, αλλά μόνο τμήμα– μιας ευρύτερης οικονομικής παιδείας!

Η διάκριση είναι ουσιώδης! Ο πολίτης πρέπει ασφαλώς να γνωρίζει τι σημαίνει επιτόκιο για το δάνειο και την αποταμίευσή του. Είναι όμως εξίσου σημαντικό να κατανοεί γιατί αυτό αλλάζει, πώς επηρεάζονται οι επενδύσεις, η κατανάλωση και η απασχόληση, ποιες είναι οι επιπτώσεις στο σύνολο της οικονομίας. Ακόμα ποια είναι η σημασία της παραγωγικότητας της εργασίας, της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας. Και χρειάζεται να κατανοεί, έστω σε βασικό επίπεδο, τη σχέση φόρων και κόστους δημόσιων υπηρεσιών, πληθωρισμού και πραγματικού εισοδήματος και μια σειρά άλλων κρίσιμων εννοιών και μεγεθών. Είναι επομένως σαφές ότι πριν μάθουμε να διαχειριζόμαστε αποτελεσματικά την όποια αξία, είναι απαραίτητο να καταλαβαίνουμε πώς αυτή δημιουργείται, πώς κατανέμεται, πώς διατηρείται, τι μπορεί να την υπονομεύσει και μέσα σε ποιο οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον λειτουργούν οι παράγοντες που προκαλούν αυτές τις εξελίξεις – θετικές και αρνητικές!

Και οι ενήλικοι πολίτες; Εδώ εμφανίζεται το δεύτερο κενό: Οι μαθητές, στους οποίους απευθύνεται το FINSTART, αποτελούν τους οικονομικά ενεργούς πολίτες «του αύριο», των οποίων οι επιλογές και η συμπεριφορά θα παραγάγουν αποτελέσματα αύριο, δηλαδή στο μέλλον!

Υπάρχουν όμως και οι οικονομικά ενεργοί πολίτες «του σήμερα»! Αυτοί εργάζονται, επιχειρούν, καταναλώνουν, αποταμιεύουν, δανείζονται, επενδύουν, φορολογούνται, χρησιμοποιούν δημόσιες υπηρεσίες και συμμετέχουν στις συλλογικές αποφάσεις. Οι οικονομικές τους επιλογές και η συμπεριφορά τους παράγουν αποτελέσματα σχετικά άμεσα, δηλαδή σήμερα!

Η διεθνής πολιτική για τα σχετικά θέματα και η έρευνα που την υποστηρίζει έχει ήδη αναγνωρίσει την έντονη ανάγκη εκπαίδευσης και αυτής της ομάδας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο OECD έχουν από κοινού αναπτύξει το Financial Competence Framework ειδικά για ενηλίκους (2022), ενώ πρόσφατη έρευνα του OECD/INFE (2023) κάλυψε σχεδόν 69.000 άτομα ηλικίας 18-79 ετών, από 39 οικονομίες, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

Το ερώτημα επομένως δεν είναι εάν θα πρέπει να ασχοληθούμε σοβαρά με την οικονομική παιδεία και των ενηλίκων. Είναι πόσο ευρεία πρέπει να είναι αυτή η παιδεία!

Συμπληρωματικά πάντως προς τα παραπάνω, ίσως χρειάζεται και ένα επόμενο «τολμηρό» βήμα! Ένα βήμα προς την ουσιαστική σύνδεση, σε πλαίσιο διαδικασιών διά βίου μάθησης, οικονομικού και χρηματοοικονομικού γραμματισμού και γενικότερης κατανόησης των μεταξύ τους σχέσεων!

Η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει την «ικανότητα του ατόμου να λειτουργεί ως πολίτης» ως τη δυνατότητά του για υπεύθυνη συμμετοχή στην κοινωνική, την οικονομική και την πολιτική ζωή, θεμελιωμένη στην κατανόηση κοινωνικών, οικονομικών, νομικών και πολιτικών εννοιών, μηχανισμών και δομών.

Δεν ξεκινάμε επομένως από μηδενική βάση! Η βιβλιογραφία έχει ήδη αναπτύξει έννοιες που καλύπτουν όλα τα παραπάνω και υπάρχουν συγκεκριμένες προσεγγίσεις που συνδέουν οικονομική παιδεία, χρηματοοικονομική εκπαίδευση και «εκπαίδευση πολιτών». Εκείνο που αξίζει πλέον να διερευνηθεί είναι κατά πόσον τα επιμέρους αυτά πεδία μπορούν να συγκροτήσουν ένα συνεκτικό πλαίσιο κοινωνικοοικονομικής διά βίου μάθησης (SocioEconomic Lifelong Learning) για τον ενήλικο πολίτη.

Η αναφορά στη «διά βίου» μάθηση είναι κρίσιμη! Οι γνώσεις και οι ικανότητες που χρειάζεται κάποιος όταν πρωτοεισέρχεται στην αγορά εργασίας δεν είναι οι ίδιες που θα χρειαστεί όταν δημιουργεί οικογένεια, αγοράζει κατοικία, ιδρύει επιχείρηση, αλλάζει επάγγελμα ή πλησιάζει στη συνταξιοδότηση. Ο OECD επισημαίνει ότι οι διαφοροποιήσεις δεξιοτήτων μπορεί να διευρύνονται μετά το τέλος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και αντιμετωπίζει πλέον ρητά τις διαφοροποιήσεις στο μέσον της επαγγελματικής πορείας και την προσέγγιση της συνταξιοδότησης, οι οποίες θεωρούνται κρίσιμες φάσεις για τον σχεδιασμό των «διά βίου» εκπαιδευτικών προγραμμάτων.

Το συμπέρασμα επομένως είναι ότι η οικονομική παιδεία δεν μπορεί να θεωρείται «εμβόλιο» που χορηγείται μία φορά στο σχολείο! Χρειάζεται τακτική ανανέωση και επικαιροποίησή της στη διάρκεια της ζωής του ατόμου!

Υπάρχει όμως και μια τρίτη, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διάσταση! Αυτή αφορά την περίπτωση και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες οι πολίτες «του αύριο» συναντούν τους πολίτες «του σήμερα». Ως μέλη της ίδιας οικογένειας, μαθητές και ενήλικοι γονείς ή συγγενείς δεν αποτελούν απομονωμένες ομάδες. Για σχετικά μεγάλο μέρος της ζωής τους –στην κυριολεξία– συγκατοικούν! Το νοικοκυριό αποτελεί ίσως τον πρώτο χώρο όπου η οικονομική γνώση, οι αντιλήψεις και οι συμπεριφορές μεταδίδονται από γενιά σε γενιά. Και θα πρέπει να δεχτούμε ότι η μετάδοση μπορεί να λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις!

Για τα σχετικά θέματα, υπάρχει αναπτυσσόμενη διεθνής βιβλιογραφία. Ενδεικτικά, σε μεγάλης κλίμακας έρευνα στη Βραζιλία (περίπου 25.000 μαθητές από 892 σχολεία) διαπιστώθηκε ότι η χρηματοοικονομική εκπαίδευση βελτίωσε τις γνώσεις των μαθητών, αλλά δημιούργησε και θετικές επιδράσεις στους γονείς τους (L.Leao et al., American Economic Journal: Applied Economics – 2016). Άλλη μελέτη στο Περού διαπίστωσε ότι, ενώ τα αποτελέσματα στους γονείς ήταν, κατά μέσον όρο, μάλλον περιορισμένα, ήταν ταυτόχρονα σημαντικά ισχυρότερα στα φτωχότερα νοικοκυριά (V. Frisancho, Journal of Financial Literacy and Wellbeing – 2023). Επίσης, πρόσφατη μετα-ανάλυση 39 μελετών επιβεβαίωσε ότι η χρηματοοικονομική κοινωνικοποίηση μέσα στην οικογένεια –η συζήτηση, η καθοδήγηση και τα πρότυπα οικονομικής συμπεριφοράς που παρέχουν οι γονείς– συνδέεται θετικά με τις μελλοντικές γνώσεις, στάσεις, συμπεριφορές και την οικονομική ευημερία των παιδιών (LeBaron-Black et al., Journal of Family Theory & Review – 2026). Υπάρχουν επιπλέον αναφορές σε ενδιαφέρουσες εμπειρίες «διαγενεακής μετάδοσης γνώσης» από Ισπανία (ΟΟΣΑ) και από Γερμανία (Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Financial Literacy Stimulation – FINALIST). Ειδικά από το δεύτερο (Συντονιστής: Πανεπιστήμιο Πειραιώς), ήταν χαρακτηριστική η εμπειρία από εκπαιδευτικές δραστηριότητες στο Βερολίνο, όπου έφηβοι μετανάστες που συμμετείχαν σε χρηματοοικονομική εκπαίδευση, άρχισαν να συνοδεύουν τις μητέρες τους στο σούπερ μάρκετ και να τις βοηθούν να συγκρίνουν τιμές προϊόντων και να αξιολογούν τις εναλλακτικές επιλογές αγορών. Η γνώση, δηλαδή, πέρασε από την αίθουσα διδασκαλίας στο νοικοκυριό – και από το παιδί στον γονέα!

Αναδύεται επομένως μια δυνατότητα που η εκπαιδευτική πολιτική θα πρέπει να εξετάσει σοβαρά! Αντί δηλαδή τη δημιουργία και λειτουργία παράλληλων εκπαιδευτικών συστημάτων («Μαθητές – Πολίτες του Αύριο» και «Ενήλικες – Πολίτες του Σήμερα») που «αγνοούν» το ένα το άλλο, θα ήταν πιο αποδοτικό να δοθεί προτεραιότητα και έμφαση σε παρεμβάσεις που μπορούν να δημιουργούν αμοιβαία ενίσχυση μέσα στην οικογένεια και, στη συνέχεια, στην εργασία, την επιχείρηση και την κοινωνία. Το ίδιο το FINSTART, άλλωστε, προβλέπει ήδη ενεργό συμμετοχή των γονέων. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει την αρχή μιας πολύ ευρύτερης συζήτησης.

Στην κατεύθυνση αυτή θα μπορούσε να διερευνηθεί ο σχεδιασμός, η υιοθέτηση και η υλοποίηση ενός προγράμματος ειδικά για ενηλίκους, ενταγμένου στη διά βίου μάθηση. Ένα τέτοιου τύπου πρόγραμμα, με κωδική ονομασία ΚΛΕΙΔΙ –για το οποίο έχουν ήδη προωθηθεί στο υπουργείο Παιδείας σχετικές ενημερώσεις– δεν προορίζεται να υποκαταστήσει το FINSTART! Το αντίθετο μάλιστα! Το FINSTART μπορεί να αποτελέσει σημαντική επένδυση στους «πολίτες του αύριο». Ενα πρόγραμμα ΚΛΕΙΔΙ κοινωνικοοικονομικού και διά βίου μάθησης θα αποτελούσε συμπληρωματική επένδυση που θα αφορά στους «πολίτες του σήμερα». Και ίσως η μεγαλύτερη ευκαιρία βρίσκεται ακριβώς εκεί όπου οι δύο πολιτικές συναντώνται, δυνητικά αλληλοϋποστηρίζονται και μαζί δημιουργούν τις προϋποθέσεις για έναν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα τύπο άτυπης διαγενεακής και διά βίου οικονομικής μάθησης.

Καταλήγουμε, υποστηρίζοντας ότι η οικονομική παιδεία μιας χώρας δεν πρέπει να τελειώνει στην πόρτα του σχολείου! Ούτε όμως να αρχίζει μόνο εκεί! Η πρόκληση είναι να βοηθήσουμε τους πολίτες «του σήμερα» και τους πολίτες «του αύριο» να κατανοούν καλύτερα την οικονομία και την κοινωνία στην οποία συνυπάρχουν και, όπου αυτό είναι δυνατόν, να μαθαίνουν ο ένας από τον άλλο!

*Ο κ. Ιωσήφ Χασσίδ είναι ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς.

Τιμήθηκε σήμερα η επέτειος του Μακεδονικού Αγώνα...

Οικία Παύλου Μελά στην Κηφισιά: Από εδώ έφυγε ο Παύλος για τη Μακεδονία στα 1904

Σήμερα, Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026, τιμήθηκε σε διάφορες περιοχές της Μακεδονίας, όχι στο Άργος Ορεστικό, η επέτειος του Μακεδονικού Αγώνα (1904–2026). 

Τιμήσαμε σήμερα εκείνους, που πάλεψαν και θυσιάστηκαν για την ελευθερία της Μακεδονίας. Τους μετρημένους επώνυμους, όπως το Γερμανό Καραβαγγέλη, τον Παύλο Μελά, τον καπετάν Κώτα και τόσους άλλους. Και τους αμέτρητους ανώνυμους. Όλους εκείνους που δούλεψαν για την ελευθερία αυτής της γης και επιβεβαίωσαν με αυτόν τους τον αγώνα εκείνο το οποίο δύο αιώνες προ Χριστού είχε επισημάνει ο Πολύβιος: «Ποιας και πόσης μεγάλης τιμής πρέπει να τυχαίνουν οι Μακεδόνες, οι οποίοι διαθέτουν το μεγαλύτερο μέρος της δράσης τους και της ζωής τους παλεύοντας για την ασφάλεια ολόκληρου του ελληνισμού."

Σήμερα και 8 χρόνια από το 2018 που υπεγράφη η γνωστή συμφωνία των Πρεσπών, πού βρισκόμαστε; Πώς έχει διαμορφωθεί το όλο ζήτημα;   

Διάφοροι θεσμοί και φορείς της γειτονικής χώρας συνεχίζουν και μετά τη συμφωνία των Πρεσπών να χρησιμοποιούν τον όρο «Μακεδονία» χωρίς γεωγραφικό προσδιορισμό. Η συμφωνία προέβλεπε τη λειτουργία δύο επιτροπών επιστημόνων για τα σχολικά βιβλία, αλλά έχουν κολλήσει στην αδιαλλαξία της σκοπιανής πλευράς. Η Ελλάδα με τη φιλική στάση της και με υποσχέσεις για την ευρωπαϊκή πορεία των Σκοπίων δεν έχει κερδίσει κάτι μέχρι τώρα. Αν φανούμε υποχωρητικοί απέναντι σε ένα μικρό κράτος των Βαλκανίων, τι μηνύματα δίνουμε σε πιο ισχυρά (και νέο οθωμανικά) κράτη της περιοχής;

Είναι πλέον ολοφάνερο: Οι Βόρειοι γείτονές μας έβαλαν μια υπογραφή για να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ και – ίσως αργότερα- στην ευρωπαϊκή ένωση και δεν είχαν καμία διάθεση για περιορισμό των εθνικιστικών και αλυτρωτικών τάσεών τους.

Έτσι, λοιπόν και παρά την κύρωση της Συμφωνίας, τι πρέπει να γίνει παραπέρα για τη μεθοδική αντιμετώπιση της προπαγάνδας των Σκοπίων από κάθε ελληνική πλευρά; Ενδεικτικά αναφέρω:

Α. Να διαμορφώσουν όλα τα κόμματα μία ενιαία πολιτική, με αξιοποίηση όλου του δυναμικού, άσχετα από κομματική προέλευση.

Β. Γενναία χρηματοδότηση από τους αρμόδιους φορείς των ανασκαφικών έργων σ’ ολόκληρη τη Μακεδονία.

Γ. Κινητοποίηση του πνευματικού δυναμικού της πατρίδας μας, στα πανεπιστήμια, επιστημονικά ιδρύματα – με την έρευνα και τη γραφίδα. Κοντά στους επιστήμονες να συμβάλλουν ο τύπος και τα μέσα δημοσιότητας, χωρίς υπερβολές ή μισόλογα, αλλά με σταθερότητα και συνέπεια.

Για να δούμε σήμερα, αν τα τηλεοπτικά κανάλια αφιερώσουν κάποια λεπτά για την επέτειο του Μακεδονικού Αγώνα.

Τέλος η πολιτεία θα πρέπει να ενισχύει τους κατοίκους της Μακεδονίας ηθικά και υλικά (ο πληθυσμός μειώνεται δραματικά), υλοποιώντας μεγάλα αναπτυξιακά έργα, ώστε να συνεχίσουν τον αγώνα τους ενάντια σ’ έναν αντίπαλο που προσπαθεί να τους αμφισβητήσει – όχι με όπλα του πολέμου, αλλά με τα ύπουλα μέσα της προπαγάνδας – την ελληνική τους υπόσταση.

 

Με τιμή και σεβασμό 

Λεωνίδας Ι. Οικονομίδης

Δάσκαλος

Πότε αποχωρούν οι αρχηγοί

καθημερινή

Παναγιώτης Λάμψας

Στην πολιτική, η αποχώρηση ενός αρχηγού σπάνια είναι απλή υπόθεση. Συνήθως συνοδεύεται από μακρόσυρτες εσωκομματικές διαμάχες, ενίοτε και σκληρούς «εμφυλίους». Δεν αρκεί ασφαλώς μια κακή επίδοση στην κάλπη, ούτε μια δύσκολη δημοσκόπηση για να κλείσει ένας κύκλος. Οι ηγεσίες κρίνονται από τα αποτελέσματα σε βάθος χρόνου αλλά και από τους στόχους που οι ίδιες έχουν θέσει. Όταν ο στόχος διατυπώνεται καθαρά, η αποτυχία του δεν μπορεί εύκολα να βαφτιστεί επιτυχία με τη βοήθεια μιας βολικής ερμηνείας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μιλώντας προχθές στον ΣΚΑΪ (Άρης Πορτοσάλτε) άφησε εμμέσως πλην σαφώς να εννοηθεί ότι ένα ποσοστό κάτω από το 25% θα αποτελούσε λόγο αποχώρησής του. Με αυτόν τον τρόπο έβαλε ένα όριο στον εαυτό του, ξεκάθαρο και απολύτως λογικό. Δεν είναι μικρό πράγμα για έναν πρωθυπουργό που έχει κυριαρχήσει επί σειράν ετών στην πολιτική σκηνή να αναγνωρίζει ότι υπάρχει ένα σημείο πέρα από το οποίο η παραμονή του δεν θα θεωρείται αυτονόητη. Από τη στιγμή όμως που το όριο ειπώθηκε, θα μετρηθεί με βάση τα πραγματικά αποτελέσματα και όχι τις εκ των υστέρων εξηγήσεις. Αυτό το όριο όμως θέτει προ των ευθυνών τους και τους επίδοξους δελφίνους στη Ν.Δ., οι οποίοι θα πρέπει ή να σηκώσουν το γάντι τώρα αν διαφωνούν με αυτή την εξήγηση ή να σταματήσουν τη δολιοφθορά. Τρίτη λύση δεν υπάρχει, καθώς όλοι και όλα κρίνονται και σε τέτοιους πονηρούς καιρούς ακόμη πιο αυστηρά. Προφανώς ο κ. Μητσοτάκης διεκδικεί έναν πολύ φιλόδοξο στόχο που είναι μια τρίτη τετραετία και μάλιστα με αυτοδυναμία, που μοιάζει δύσκολο αλλά όχι αδύνατο. Το καλό ή και το κακό ταυτοχρόνως είναι πως δεν υπάρχει κάποιος από την αντιπολίτευση που να τον απειλεί και αυτό ενίοτε λειτουργεί εις βάρος της συσπείρωσης του κόμματός του. Η δεξιά της Ν.Δ. πανσπερμία κομμάτων και φιλόδοξων αρχηγών αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον κ. Μητσοτάκη, αλλά μάλλον δεν μπορεί να κάνει και πολλά γι’ αυτό. Ενδεχομένως η κυριαρχία του στον χώρο του Κέντρου μπορεί να αντισταθμίσει και αυτή τη φορά τις διαφαινόμενες απώλειες στα δεξιά του.

Η ίδια αρχή με τον πήχυ που έθεσε ο πρωθυπουργός μοιραία αφορά όλους τους αρχηγούς. Για παράδειγμα, ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει λόγο να ξεκαθαρίσει τι θεωρεί επιτυχία για το ΠΑΣΟΚ, καθώς η προοπτική της πρώτης θέσης δεν φαίνεται να προκύπτει. Θα μπορούσε να είναι η δεύτερη θέση με ενίσχυση δυνάμεων, που μοιάζει και περισσότερο πιθανή και αφήνει και μια προοπτική διακυβέρνησης. Αν ο πήχυς μένει χαμηλά ή αλλάζει ανάλογα με τις περιστάσεις, τότε δεν αποτελεί στόχο αλλά επικοινωνιακή άσκηση. Οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν τι ακριβώς υπόσχεται μια ηγεσία και με ποιο μέτρο θα κριθεί.

Το ίδιο ερώτημα επιστρέφει και για τον Αλέξη Τσίπρα εφόσον θέλει να διεκδικήσει ξανά πρωταγωνιστικό ρόλο. Η πολιτική του εμπειρία είναι μεγάλη και οι προηγούμενες ήττες του έχουν αφήσει το αποτύπωμά τους. Η νέα προσπάθεια δεν πάει και πολύ καλά, αλλά κυρίως δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην ανάμνηση ενός κακού παρελθόντος ή στην προσδοκία ότι η δυσαρέσκεια στην κυβέρνηση θα μετατραπεί αυτομάτως σε ψήφο. Η φιλοδοξία του να ανασυγκροτηθεί ο χώρος της Κεντροαριστεράς υπό την ηγεσία του δεν συγκίνησε κανέναν και μένει να ορίσει ο ίδιος τι θεωρεί επιτυχία. Αν μάλιστα δεν καταφέρει να βρεθεί στη δεύτερη θέση, απλώς θα έχει χάσει άλλη μια φορά από τον κ. Μητσοτάκη, ο οποίος τον έχει διαλύσει σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις από το 2019 και μετά.

Σε κάθε περίπτωση, στις εκλογές κρίνονται και οι αρχηγοί. Προφανώς από τις επιδόσεις τους καθορίζεται και το μέλλον τους στον βαθμό που τα κόμματα παραμένουν δημοκρατικά.

Κοινωνική αλλαγή από τα κάτω

Καθημερινή

Παναγής Παναγιωτόπουλος*

Από πολλές πηγές τροφοδοτείται αυτή την εποχή μια μεγάλη ανησυχία για το πανεπιστήμιο και ειδικότερα για τις κοινωνικές και ανθρωπιστικές σπουδές. Αν αφήσουμε κατά μέρος τη συνωμοσιολογική ανάγνωση ότι ο τεχνο-καπιταλισμός υλοποιεί πλέον τα σχέδιά του να καταστρέψει τον γνωστικό ιστό της πολιτειακής παιδείας και των «μεγάλων ιδανικών», προβάλλουν μαρτυρίες και εικόνες πραγματικά ενδιαφέρουσες και συνάμα τρομακτικές. Η χρήση οθονών και το διαρκές σκρολάρισμα έχουν επηρεάσει τις γνωστικές λειτουργίες σε τέτοιο βαθμό, ώστε κάθε εκγύμναση του εγκεφάλου σε επίπεδο πανεπιστημίου να δείχνει μάταιη: χαμηλό επίπεδο γενικής παιδείας, αποστροφή προς την ανάγνωση, δυσανεξία σε οτιδήποτε συγκροτείται ως μακρά αφήγηση, ενόχληση από την ίδια την έννοια της μεγάλης διάρκειας, εκφραστική έκπτωση. Ο 19ος αιώνας μοιάζει εποχή των παγετώνων, ο «Οδυσσέας» του Τζέιμς Τζόις ένα τρομακτικό ταξίδι σε μια κόλαση δίχως τέλος και η διατύπωση κριτικών επιχειρημάτων, άσκηση για πολύ δυνατούς λύτες. Ο εποικισμός των γνωστικών και επικοινωνιακών μας πεδίων από την Τ.Ν. έρχεται να ολοκληρώσει την κρίση της πανεπιστημιακής εμπειρίας.

Δίπλα όμως σε αυτές τις ζοφερές εικόνες, που πολλοί πανεπιστημιακοί, συχνά με φαταλιστικό ναρκισσισμό, αρέσκονται να προβάλλουν ως αιτία των δεινών που μαστίζουν τις σπουδές αυτές, οφείλουμε να καταγράψουμε εξίσου σημαντικές μεταβολές που, σαν υπόγειο κύμα, κλονίζουν αθόρυβα αλλά σε βάθος το πανεπιστημιακό μας οικοδόμημα. Το φαινόμενο έχει ξεκινήσει εδώ και μερικά χρόνια από τις πανεπιστημιακές σχολές της περιφέρειας και προχωράει σταθερά προς τα πανεπιστήμια του κέντρου. Εκδηλώνεται με τρεις τρόπους. Πρώτον, με τη μείωση των εγγεγραμμένων φοιτητών. Πολλές σχολές του ευρύτερου θεωρητικού κύκλου έχουν σήμερα υπαρξιακό πρόβλημα, με την κυριολεκτική σημασία του όρου. Δεύτερον, με την αύξηση των πλασματικών εγγραφών: άνθρωποι που κατοχυρώνουν την επιτυχία τους στις εξετάσεις, αλλά στην ουσία δεν φοιτούν. Διατηρούν για ένα διάστημα μια ελάχιστη σχέση με το πανεπιστήμιο, κυρίως γιατί αυτό καθησυχάζει παλαιά αντανακλαστικά της οικογένειάς τους, αλλά πορεύονται διαφορετικά, εργαζόμενοι ή/και σπουδάζοντας κάτι με καλύτερες επαγγελματικές προοπτικές. Τρίτη κατηγορία είναι οι «φοιτητές αποκλειστικής εξεταστικής απασχόλησης»: καταβάλλουν την ελάχιστη δυνατή προσπάθεια και συμμετέχουν μόνο στις εξετάσεις, χωρίς να εμφανίζονται ποτέ στα μαθήματα. Πολλοί εργάζονται, συχνά για να χρηματοδοτήσουν εξειδικευμένες σπουδές στην ιδιωτική εκπαίδευση.

Τι μεταφράζει όμως αυτή η σταδιακή ερήμωση σχολών και αμφιθεάτρων; Πρόκειται, νομίζω, για έναν βαθύ μετασχηματισμό των αντιλήψεων και των επενδύσεων γύρω από τις σπουδές, που προστίθεται στην αλλαγή της σχέσης της οικογένειας με το κράτος και την οικονομία, όπως αυτή προέκυψε στα χρόνια της χρεοκοπίας, αλλά και σε μεταβολές στην ίδια την οικονομία.

Οι σχολές κοινωνικών επιστημών, με τον ούτως ή άλλως πληθωριστικό αριθμό φοιτητών, διατηρούσαν τη ζήτησή τους κυρίως γιατί το πτυχίο τους εξασφάλιζε την τυπική δυνατότητα πρόσβασης στις ποικίλες μορφές της δημόσιας υπαλληλίας. Τούτο όμως δεν αποτελεί πλέον σημαντικό πλεονέκτημα, από τη στιγμή που ολόκληροι κλάδοι της νέας οικονομίας εξασφαλίζουν –προς το παρόν– καλύτερες αμοιβές: μέσω συγκεκριμένων εξειδικεύσεων σε επαγγέλματα που κάποτε είχαν χαμηλές αμοιβές και κύρος ή σε εργασίες της «νεανικής διαθεσιμότητας», θα λέγαμε. Η σεζόν ή το ντελίβερι είναι τέτοια παραδείγματα. Σκληρές δουλειές, που όμως αμείβουν από νεαρή ηλικία, άμεσα και σίγουρα περισσότερο από ό,τι η κάποτε αξιοζήλευτη δημόσια υπαλληλία. Η επένδυση σε εξειδικευμένα τεχνικά και άλλα επαγγέλματα υπόσχεται επίσης –με επισφάλεια πάντα– καλύτερο επίπεδο ζωής.

Τέτοιες επιλογές των παιδιών δεν εμποδίζονται πλέον από οικογενειακά ταμπού του τύπου «πάρε πρώτα εσύ το χαρτί και βλέπουμε», «έχεις μπει στη Φιλοσοφική, τι δουλειά έχεις να σερβίρεις». Aλλωστε, η ελληνική οικογένεια δεν είναι πλέον σε θέση να χρηματοδοτήσει τις παλιές γραμμικές βιογραφίες των παιδιών, με τη μακρά παραμονή εντός του οίκου μέσα από μια ελεγχόμενη φοιτητική και καταναλωτική αεργία. Η τάση σήμερα είναι οι νέοι να βγάζουν τα λεφτά τους και, προοπτικά, να ζουν τη ζωή τους.

Πρόκειται για μια βουβή, αλλά αναμενόμενη αντίδραση της ίδιας της κοινωνίας σε ένα πανεπιστημιακό μοντέλο που αρνήθηκε να αλλάξει: που εξακολουθεί να προσφέρει τετραετείς σπουδές εκεί όπου στην Ευρώπη τα ίδια προσόντα αποκτώνται σε τρία χρόνια, όπου το αμφιθεατρικό μάθημα παραμένει εγκλωβισμένο σε μια εσωστρεφή «διδασκαλία της ύλης», όπου τα πτυχία δεν συμπλέκονται μεταξύ τους, όπου η κινητικότητα και η δυνατότητα συνδυασμού διδακτικών μονάδων από τη μεγάλη ποικιλία της παγκόσμιας προσφοράς απαγορεύονται. Σπουδές μιας εποχής που έχει παρέλθει και που εύκολα πλέον παρακάμπτονται.

*Ο κ. Παναγής Παναγιωτόπουλος είναι καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του ΕΚΠΑ.

Οι 10 ερωτήσεις και απαντήσεις που πρέπει να γνωρίζουν γονείς και παιδιά για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Ερωτήσεις - Απαντήσεις για το νομοσχέδιο για την πρόσβαση ανηλίκων κάτω των 15 ετών σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης

1. Τι προβλέπει το ελληνικό σχέδιο νόμου και ποιο είναι το πεδίο εφαρμογής του;

Η ελληνική ρύθμιση αφορά την πρόσβαση ανηλίκων κάτω των 15 ετών σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης και θέτει ελάχιστο όριο ηλικίας 15 ετών για την πρόσβαση σε αυτά.

2. Πότε προβλέπεται να εφαρμοστεί το ελληνικό σχέδιο νόμου;

Οι σχετικές διατάξεις του σχεδίου προβλέπεται να τεθούν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027.

3. Πώς υπολογίζεται η ηλικία βάσει του ελληνικού σχεδίου νόμου;

Για τους σκοπούς της συγκεκριμένης ρύθμισης, όσα παιδιά έχουν γεννηθεί το ίδιο ημερολογιακό έτος θεωρείται ότι συμπληρώνουν το όριο την 1η Ιανουαρίου.

4. Πώς θα ελέγχεται η ηλικία βάσει του ελληνικού σχεδίου νόμους;

Οι πάροχοι θα χρησιμοποιούν κατάλληλες, αξιόπιστες και αναλογικές λύσεις που περιορίζουν τα δεδομένα τα οποία συλλέγονται και προστατεύουν την ιδιωτικότητα. Το ελληνικό σχέδιο δεν επιβάλλει μία συγκεκριμένη εφαρμογή.

5. Είναι υποχρεωτικό το Kids.gov.gr Wallet στο ελληνικό σχέδιο;

Όχι. Το νομοσχέδιο δεν επιβάλλει συγκεκριμένη μέθοδο επαλήθευσης ηλικίας. Το Kids.gov.gr Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται ως ενδεδειγμένα παραδείγματα λύσεων που μπορούν να αξιοποιηθούν, καθώς έχουν σχεδιαστεί με χαρακτηριστικά συμβατά με τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού πλαισίου ως προς την αποτελεσματικότητα, την αξιοπιστία, την αναλογικότητα, την ελαχιστοποίηση των δεδομένων και την προστασία της ιδιωτικής ζωής. Ταυτόχρονα όμως, μπορούν να χρησιμοποιηθούν και άλλες ισοδύναμες λύσεις, εφόσον συμμορφώνονται με το ενωσιακό δίκαιο και τις ευρωπαϊκές τεχνικές προδιαγραφές.

6. Τι επιπλέον καλύπτει η ευρωπαϊκή πρόταση;

Το EU KIDS Act έχει ευρύτερη εμβέλεια. Καλύπτει, πέρα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών, AI companions και γενικούς συνομιλιακούς βοηθούς τεχνητής νοημοσύνης, με διαφορετικές υποχρεώσεις ανάλογα με το είδος και τους κινδύνους της κάθε υπηρεσίας. Συνεπώς, η βασική διαφορά είναι ότι η ελληνική ρύθμιση επικεντρώνεται ειδικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ η ευρωπαϊκή πρόταση επιχειρεί να διαμορφώσει ένα ευρύτερο πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον.

Πέρα από τις επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, περιλαμβάνει κανόνες ασφαλούς σχεδιασμού για πλατφόρμες βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών και ορισμένες υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης.

7. Μπορεί ένας γονέας να επιτρέψει πλήρη λογαριασμό μέσου κοινωνικής δικτύωσης πριν από τα 15 βάσει του EU KIDS Act;

Όχι. Η ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπει μόνο τη δυνατότητα ειδικού, περιορισμένου λογαριασμού για ηλικίες από 13 έως κάτω των 15, εφόσον ο πάροχος τον προσφέρει και τον δημιουργήσει γονέας ή κηδεμόνας.

8. Τι περιορισμούς θα έχει αυτός ο ειδικός λογαριασμός;

Η ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπει υποχρεωτικά γονικά εργαλεία, δυνατότητα ημερήσιου ορίου έως μία ώρα και δυνατότητα ελέγχου των νέων επαφών. Κάτω των 13 δεν επιτρέπει λογαριασμό κοινωνικού δικτύου στο όνομα του παιδιού.

9. Ποιος φέρει την ευθύνη εφαρμογής βάσει του EU KIDS Act;

Η ευθύνη εφαρμογής παραμένει πρωτίστως στους ίδιους τους παρόχους των υπηρεσιών, οι οποίοι οφείλουν να εφαρμόζουν τα ηλικιακά όρια και τις σχετικές απαιτήσεις προστασίας. Για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες προβλέπονται πρόσθετες υποχρεώσεις συμμόρφωσης, όπως η υποβολή σχεδίου συμμόρφωσης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ανεξάρτητος έλεγχος με δική τους δαπάνη. Οι γονείς και τα καταστήματα εφαρμογών έχουν υποστηρικτικό και συμπληρωματικό ρόλο, αλλά δεν υποκαθιστούν την ευθύνη της ίδιας της πλατφόρμας να διασφαλίζει ότι τηρούνται οι κανόνες που την αφορούν.

10. Είναι ήδη νόμος το EU KIDS Act;

Όχι. Είναι πρόταση ευρωπαϊκού κανονισμού. Η τελική της μορφή και η σχέση της με τις εθνικές ρυθμίσεις θα κριθούν κατά τη νομοθετική διαδικασία της ΕΕ.

Η αλλαγή που έφερε το Ταμείο Ανάκαμψης στη ζωή των πολιτών με αριθμούς

Υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος σε ανάρτησή του:

Το ταμείο ανάκαμψης ολοκληρώνεται επιτυχώς στην ώρα του - το αποτύπωμά του έχει ήδη αλλάξει τις ζωές όλων των ελλήνων.

Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για έργα και απορροφήσεις πόρων. Αντί αυτών είναι προτιμότερο να μιλήσουμε για τους ανθρώπους και την αλλαγή που έφερε στη ζωή τους το ταμείο ανάκαμψης.

• 9 εκ. πολίτες που χρησιμοποιούν το gov.gr
• 7 εκ. πολίτες που έκαναν δωρεάν προληπτικές εξετάσεις εκ των οποίων περισσότεροι από 300.000 παραπέμφθηκαν για περαιτέρω εξετάσεις και θεραπεία.
• 5,2 εκ. πολίτες που έχουν ήδη εγγραφεί στον δωρεάν προσωπικό τους γιατρό και 165.000 παιδιά που έχουν τον δωρεάν προσωπικό τους παιδίατρο.
• 2,5 εκ. εργαζόμενοι που προστατεύονται από την ψηφιακή κάρτα εργασίας και πάνω από 7,5 εκ. υπερωρίες που καταγράφηκαν και πληρώθηκαν.
• 1,2 εκ. ασφαλισμένοι που αξιοποιούν τον ψηφιακό φάκελο υγείας.
• 410.000 μαθητές που αξιοποιούν το δωρεάν ψηφιακό φροντιστήριο.
• 180.000 νοικοκυριά ωφελήθηκαν από τα προγράμματα ενεργειακής εξοικονόμησης και αντικατάστασης συστημάτων θέρμανσης και ηλιακού θερμοσίφωνα.
• 25.500 κάτοικοι ορεινών και νησιωτικών περιοχών που εξετάστηκαν από τις κινητές μονάδες υγείας.
• 23.000 νοικοκυριά που απέκτησαν τη δική τους πρώτη κατοικία χάρη στο Σπίτι μου 1 και 2.
• 20.000 συμπολίτες που χειρουργήθηκαν σε δωρεάν απογευματινά χειρουργεία.
• 1.812 άτομα με αναπηρία που απέκτησαν τον δικό τους προσωπικό βοηθό.
• 99% της χώρας διαθέτει πλέον αναρτημένα κτηματολογικά στοιχεία.

Αυτά είναι μερικά μόνο παραδείγματα από τα 100άδες έργα και μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν αυτά τα χρόνια.