καθημερινή
Κώστας Γιαννακίδης
Πρωινό τηλεοπτικό πάνελ. Μαλώνουν για κάτι. Δεν είμαι σίγουρος αν πρόκειται για την ακρίβεια ή τις μετεκλογικές συμμαχίες. Μπορεί να ήταν και το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αν και αυτό είναι πλέον σαν αναψυκτικό που ξεχάστηκε ανοιχτό στο ψυγείο. Έφυγε το ανθρακικό. Όμως, μικρή σημασία έχει το θέμα της συζήτησης. Σε τέτοιες περιπτώσεις καλύτερα να ακούω τον απορροφητήρα μου. Στα μεγάλα τραπέζια των τηλεοπτικών πλατό απλώνονται τα δύο-τρία βασικά της επικαιρότητας. Ένα όμως δεν βρίσκει ποτέ θέση: το δημογραφικό. Το πολύ να του δώσουν ένα σκαμπό.
Δεν χρειάζεται να σας παραθέσω λεπτομερή στοιχεία με αριθμούς και προβολές στο μέλλον. Τα ξέρετε. Η χώρα μας γερνάει με ρυθμό που δείχνει μη αναστρέψιμος, τουλάχιστον τις επόμενες δεκαετίες. Ο δείκτης γονιμότητας στην Ελλάδα για το 2025 εκτιμάται σε 1,20 παιδιά ανά γυναίκα. Για την αναπλήρωση των γενεών πρέπει να φτάσει στο 2,1. Δεν προβλέπεται κάτι τέτοιο. Είναι δε εξαιρετικά πιθανό στην αρχή του επόμενου αιώνα να έχουμε μείνει ακριβώς οι μισοί. Σκάρτα έξι εκατομμύρια, κατά πως προβλέπει το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, στο Σιάτλ. Η Κομισιόν είναι λίγο πιο αισιόδοξη με πληθυσμό 7,6 εκατομμυρίων το 2080. Λογικά θα πέσουν τα ενοίκια και θα λυθεί το κυκλοφοριακό.
Αλλά δεν θα είμαστε εδώ για να απολαύσουμε τα καλά και να υποστούμε τα άσχημα της υπόθεσης. Πρακτικά, το θέμα δεν μας αφορά όπως ο λογαριασμός του ρεύματος. Ομοίως και τους πολιτικούς. Μακροπρόθεσμα θα είμαστε όλοι νεκροί και οι αγέννητοι δεν ψηφίζουν. Ωστόσο, αν κοντύνουμε τη ματιά προς το μέλλον, θα πέσουμε πάνω στα παιδιά μας. Θα συναντήσουμε γέροντες μόνους, χωρίς φροντίδα. Ισως και χωρίς σύνταξη, αφού δεν θα υπάρχει ο απαραίτητος πληθυσμός για να δημιουργήσει ασφαλιστικούς πόρους. Αντίστοιχα, θα έχουν μειωθεί τα φορολογικά έσοδα. Αυτό θα οδηγήσει σε αδυναμία συντήρησης των γηρασμένων υποδομών. Και επειδή πάντα ρίχνουμε μια ματιά και στους δίπλα, το 2080 η Τουρκία προβλέπεται να έχει πληθυσμό 85 εκατομμυρίων ανθρώπων.
Και εδώ, λοιπόν, αρχίζει η πολιτική συζήτηση. Κάποιος θα πει ότι το κόστος ζωής δεν επιτρέπει στα ζευγάρια να κάνουν οικογένεια. Και από την κυβέρνηση θα του απαντήσουν ότι δίνουν επιδόματα και κίνητρα. Δεν είναι έτσι. Διότι ακόμη και αν το κράτος πηγαίνει στους γάμους και αντί για ρύζι πετάει κατοστάρικα, τα μαιευτήρια δεν θα γεμίσουν. Όχι επειδή τα επιδόματα δεν είναι αφροδισιακά. Απλώς, δεν υπάρχουν πια τόσες γυναίκες για να κάνουν τα παιδιά που λείπουν. Και εκτός των άλλων, έχουν αλλάξει ο τρόπος και η φιλοσοφία της ζωής. Συνεπώς, ούτε οι επιδοτούμενοι παιδικοί σταθμοί και οι δωρεάν πάνες λύνουν το πρόβλημα. Ενδεχομένως να μη λυθεί ποτέ. Δεν θα είμαστε δα ούτε ο πρώτος αλλά ούτε και ο τελευταίος λαός που εξαφανίστηκε. Οι Ιάπωνες έχουν υπολογίσει, συμβολικά, ότι στις 13 Αυγούστου 2644 θα τους έχει απομείνει μόνο ένα παιδί κάτω των 15 ετών.
Υπάρχουν δύο σημεία που πρέπει να δούμε άμεσα. Το πρώτο: Πώς θα υποστηρίξουμε τις περιοχές που απειλούνται με ερημοποίηση; Και το δεύτερο: Πώς θα ενσωματώσουμε τους κατάλληλους μεταναστευτικούς πληθυσμούς; Πριν καταθέσετε ένσταση περί «αλλοίωσης του πολιτισμού μας», σκεφτείτε ότι αν ξυπνούσαμε έναν Έλληνα του 1900 και του δείχναμε τη σημερινή κοινωνία, πιθανότατα θα ζητούσε να τον ξανακοιμίσουμε. Αυτή η ανησυχία καταλαμβάνει εμάς που δεν πρόκειται να ζήσουμε τη συνθήκη. Οι άνθρωποι του μέλλοντος δεν θα ανησυχούν για αυτό. Σημασία θα έχει αν πληρώνεις φόρους και εισφορές, όχι αν ψήνεις αρνί το Πάσχα. Είναι μια συζήτηση με υπαρξιακό βάρος, που γίνεται με μισόλογα. Και δεν περιλαμβάνει το παραγωγικό μοντέλο. Αν η χώρα συνεχίσει να φτιάχνει καφέδες και να αλλάζει πετσέτες στα Airbnb, θα δυσκολεύεται να συγκρατήσει τους νέους και να προσελκύσει ανθρώπους με περισσότερες δεξιότητες. Θα σβήσει, αλλά τουλάχιστον θα πεθάνει πάνω σε καλοστρωμένα σεντόνια.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου